جنگ تحمیلی اخیر در ماه مبارک رمضان آغاز شد، زمانی که قدرتمندترین ارتشهای جهان با محوریت صهیونیستی- آمریکایی و با استفاده از پیشرفتهترین فناوریهای نظامی، به مردم ایران حمله کردند. حملات به مردم عادی نظیر کودکان مدرسه شجره میناب و زیرساختهای پزشکی از جمله بیمارستانها، درمانگاهها و مؤسسات مرتبط با تولید محصولات مورد نیاز نظام سلامت کشور، آشکار بود. این مطالعه توصیفی تحلیلی به معرفی رویههای سریع و مؤثر جهت جایگزینی محصولات و تجهیزات پزشکی با استفاده از فناوریهای همگرا، بهویژه نانوبیوتکنولوژی و پزشکی بازساختی، برای مدیریت پیامدهای پزشکی این جنگ میپردازد. توسعه زخم پوشهای مبتنی بر نانوالیاف طبیعی با خواص ضدمیکروبی برای تسریع بهبود جراحات جنگی و تروما؛ هیدروژلهای ترمیمی برای بازسازی آسیب های بافتی؛ و حسگرهای تشخیصی قابل کاشت در بدن برای یافتن سریع موقعیت مصدومان، از جمله مباحث این مطالعه هستند. همچنین رویکردهای مهندسی برای نانومواد و زیست مواد در محصولات پزشکی بازساختی را معرفی کرده و چارچوبهایی را برای پیشبرد شیوههای پزشکی نظامی برای درگیریهای آینده پیشنهاد میکند.
Akbariqomi M, Abolghasemi H, Farnoosh G. The Shajareh Tayyebeh Elementary School Crime: Lessons from Infanticide and Scientific Terrorism by the United States and Israel. Journal of Military Medicine. 2026;28(Special Issue 1). doi:10.30491/ jmm.2026.1007081.1494
Akhondzadeh S. Health Under Fire: Attacks on Medical Infrastructure and the Silence of International Organizations. Journal of Military Medicine. 2026;28(Special Issue 1). doi:10.30491/ jmm.2026.1001369
Shamsi A, Sheikh Shoaei F, Amiri P. Self-Care in War-Injured Patients Immediately after Injury: A Narrative Review. Journal of Payavard Salamat. 2026;19(6):1-8.
Spear AM, Lawton G, Staruch RMT, Rickard RF. Regenerative medicine and war: a front-line focus for UK defense. Regenerative Medicine. 2018;3:13. doi:10.1038/s41536-018-0053-4
Moghadasi A, Ahmadi M, Dabbagh Moghaddam A. The Impact of War on Public Health with the Brief View on 12 Days War of Iran. Journal of Medical Council of Iran. 2025;43(3):23-38. doi:10.2203 4/43.3.23
Kheirkhah N. War against Production. Iranian Diplomacy. Available from: http://www.irdiplomacy .ir/fa/news/2038729 [accessed 22 May 2026]
Behrooz P, Livni E. Israel Strikes Tehran Pharmaceutical Plant, Claiming Military Link. Available from: https://www.nytimes.com/2026/03/ 31/world/middleeast/tehran-pharmaceutical-strike-israel.html [accessed 31 March 2026]
Sajjadi Khosraghi J. A look at new health technologies in the world and Iran. Monthly Journal of expert reports of the Islamic Consultative Assembly Research Center. 2024;31(11):19613. doi:10.22034/report.2024.16602.1611 [In Persian]
Carton F, Malatesta M. “Application of Nanotechnology in Regenerative Medicine”. International Journal of Molecular Sciences. 2025; 26(13):6393. doi:10.3390/ijms26136393
Rawat N, Ahmad N, Raturi P, Singhvi N, Sahai N, Kothiyal P. Nanobiomaterials: exploring mechanistic roles in combating microbial infections and cancer. Discover Nano. 2023;18(1):158. doi:10.1186/s11671-023-03946-x
Griffin S, Masood MI, Nasim MJ, Sarfraz M, Ebokaiwe AP, Schäfer KH, et al. Natural nanoparticles: a particular matter inspired by nature. Antioxidants. 2018;7:3. doi:10.3390/antiox7010003
Raut SS, Singh R, Lekhak UM. Naturally occurring nanoparticles (NONPs): a review. Next Sustainability. 2024;3:100037. doi:10.1016/j.nxsust.2024.100037
Abdelhamid HN, Mathew AP. Cellulose-based nanomaterials advance biomedicine: a review. International Journal of Molecular Sciences. 2022; 23:5405. doi:10.3390/ijms23105405
Liu C, Wang Y, Wang P, Gong Y, Yi B, Ruan J, et al. In situ electrospun aloe-nanofiber membrane for chronic wound healing. Smart Materials in Medicine. 2023;4:514-21. doi:10.1016/j.smaim. 2023.03.003
Aghili S, Awad M, Adnan MH, Bouras G, Tung TT, Vreugde S, et al. Electrospun phage-loaded bilayer nanofibrous scaffolds for wound dressing applications: A comparative study of different bacteriophages. Journal of Functional Biomaterials. 2026;17:60. doi:10.3390/jfb17020060
Kim Y, Kim SU, Park KD, Park KM. Bioadhesives and bioactive hydrogels for wound management. Journal of Controlled Release. 2025;379:285-302. doi:10.1016/j.jconrel.2025.01.015
Li A, Mano JF, David L, Tay A. Military regenerative medicine. Biomaterial Sciences. 2025;13(23):6562-71. doi:0.1039/D5BM01098E
Grundfest WS, Lai E, Peterson CM, Friedl K. Promoting innovation and convergence in military medicine: technology-inspired problem solving. IEEE Circuits and Systems Magazine. 2012; 12(3):14-29. doi:10.1109/MCAS.2012.2205974
Basic field manual: first aid for soldiers. Prepared under direction of the Commanding General. Army Service Forces. Available from: https://www.ibiblio. org/hyperwar/USA/ref/FM/PDFs/FM21-11.PDF [accessed 7 April 1943]
Yao X, Xue T, Chen B, Zhou X, Ji Y, Gao Z, et al. Advances in biomaterial-based tissue engineering for peripheral nerve injury repair. Bioactive Materials. 2025;46:150-72. doi:10.1016/j.bioactmat. 2024.12.005
Ravisankar AV. Combat casualty care in the 21st century: advances, challenges, and evidence-based strategies for armed forces medical services. JSES International. 2026;101716. doi:10.1016/j.jseint. 2026.101716
Raeeszadeh M, Goodarzi H, Moghaddam JA, Machian MSB, Gooshki HS, Khoshi A. The role of military medicine and the significance of training military medicine. Journal of Family Medicine and Primary Care. 2022;11(8):4184-9. doi:10.4103/ jfmpc.jfmpc_80_22
Christopherson GT, Nesti LJ. Stem cell applications in military medicine. Stem Cell Research and Therapy. 2011;2(5):40. doi:10.1186/scrt81
NATO standard amedp-7.1 Medical management of CBRN Casualties edition A; Version 1. Available from: https://www.coemed.org/files/stanags/03_ AMEDP/AMedP-7.1_EDA_V1_E_2461.pdf [accessible June 2018]
Babocs D, Korrapati K, Lytle C, Gloviczki ML, Oderich GS, Melin MM, et al. Wound-healing and onboard care during long-duration human deep space exploration from a surgical perspective through the lens of a scoping review. Journal of vascular surgery: Venous and Lymphatic Disorders. 2025;13(5):102249. doi:10.1016/j.jvsv.2025.1022 49
D’souza RS, Her YF, Hussain N, Karri J, Schatman ME, Calodney AK, ET AL. Evidence-based clinical practice guidelines on regenerative medicine treatment for chronic pain: a consensus report from a multispecialty working group. Journal of Pain Research. 2024:2951-3001. doi:10.2147/JPR.S48 0559
Hami Z. Innovative approaches of nanotechnology in military medicine: a review of applications, prospects, challenges, and risks. Journal of Military Medicine. 2026;27(6):3040-50. doi:10.30491/jmm. 2026.1007007.1444
Yang Y, Jia Y, Zhao Y, Wang H, Zhang H. Recent developments in functional organic polymer coatings for biomedical applications in implanted devices. Friction. 2024;12:2399–440. doi:10.1007/ s40544-023-0850-7
Manring MM, Hawk A, Calhoun JH, Andersen RC. Treatment of war wounds: a historical review. Clinical Orthopaedics and Related Research. 2009;467(8):2168-91. doi:10.1007/s11999-009-073 8-5
Hernández-Echave DG, Casillas-Moreno G, Romo-Galindo AI, Gutiérrez-Gómez TA, Velázquez-Juárez G, Rodríguez-Ortega MA, et al. Advances in the application of nanocomposite hydrogels in crops. Gels. 2025;11:957. doi:10.3390/gels11120957
Schaerli S, Berger F, Thali MJ, Gascho D. Ankh in the depth–Subdermal 3D art implants: Radiological identification with body modification. Legal Medicine. 2016;20:12-4. doi:10.1016/j.legalmed. 2016.03.001
Karami H, Thurn B, de Boer NK, Ramos J, Covington JA, Lozano J, et al. Application of gas sensor technology to locate victims in mass disasters–a review. Natural Hazards. 2025; 121(1):31-60. doi:10.1007/s11069-024-06809-5
Robinson Y, Wilson D. Combat Casualty Care Far Forward–Into the Very Heart of Military Medicine. BMJ Military Health. 2025;171(Suppl 1):i-ii. doi:10.1136/bmjmilitary-2025-NATO.editorial
رأفتی, عادله و گیل, پوریا . (1405). استفاده از نانوبیوتکنولوژی در پزشکی بازساختی در نظام سلامت برای مواجهه با پیامدهای جنگ تحمیلی 40 روزه (جنگ رمضان). طب نظامی, 28(ویژه نامه شماره 1), 72-78. doi: 10.30491/jmm.2026.1007085.1498
MLA
رأفتی, عادله , و گیل, پوریا . "استفاده از نانوبیوتکنولوژی در پزشکی بازساختی در نظام سلامت برای مواجهه با پیامدهای جنگ تحمیلی 40 روزه (جنگ رمضان)", طب نظامی, 28, ویژه نامه شماره 1, 1405, 72-78. doi: 10.30491/jmm.2026.1007085.1498
HARVARD
رأفتی, عادله, گیل, پوریا. (1405). 'استفاده از نانوبیوتکنولوژی در پزشکی بازساختی در نظام سلامت برای مواجهه با پیامدهای جنگ تحمیلی 40 روزه (جنگ رمضان)', طب نظامی, 28(ویژه نامه شماره 1), pp. 72-78. doi: 10.30491/jmm.2026.1007085.1498
CHICAGO
عادله رأفتی و پوریا گیل, "استفاده از نانوبیوتکنولوژی در پزشکی بازساختی در نظام سلامت برای مواجهه با پیامدهای جنگ تحمیلی 40 روزه (جنگ رمضان)," طب نظامی, 28 ویژه نامه شماره 1 (1405): 72-78, doi: 10.30491/jmm.2026.1007085.1498
VANCOUVER
رأفتی, عادله, گیل, پوریا. استفاده از نانوبیوتکنولوژی در پزشکی بازساختی در نظام سلامت برای مواجهه با پیامدهای جنگ تحمیلی 40 روزه (جنگ رمضان). طب نظامی, 1405; 28(ویژه نامه شماره 1): 72-78. doi: 10.30491/jmm.2026.1007085.1498
)