نقش امنیت معنوی در آمادگی معنوی نظامیان در مواجهه با کشمکش های مذهبی-معنوی: بررسی تطبیقی دو نظریه

نوع مقاله : مروری

نویسندگان

1 دانشکده بهزیستی و علوم اجتماعی سلامت، دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 مرکز تحقیقات سلامت معنوی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران

چکیده

زمینه و هدف: امنیت معنوی، از ارکان آمادگی کامل رزم است که نقش حیاتی در سلامت روانی-معنوی نظامیان ایفا می‌کند. مواجهه با صدمات اخلاقی، تعارضات دینی و بحران‌های معنایی، نظامیان را دچار کشمکش‌های مذهبی-معنوی (RSS) و اختلال سلامت می ­کند. این تحقیق با هدف بررسی نقش امنیت معنوی در آمادگی معنوی رزم، به تحلیل تطبیقی دو نظریه «قلب سلیم» و «مقابله مذهبی» در مواجهه با RSS می‌پردازد.
روش‌ها: مطالعه با رویکرد تطبیقی-کیفی و چارچوب نظری Eisenhardt انجام شد. نظامیان واحدهای مقایسه‌ای، RSS موضوع تحقیق، امنیت معنوی معیار مقایسه انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مرور سیستماتیک گردآوری و مبتنی بر چارچوب تحلیل محتوای Elo و Kyngäs تحلیل شدند. اعتبار یافته ­ها با بهره‌گیری از اعتبار نظری، سه‌گانگی داده‌ای، بازبینی همکارانه، مستندسازی دقیق و توصیف غنی داده‌ها تضمین گردید.
یافته‌ها: نظریه قلب سلیم، واکنش معنوی به رخدادهای زندگی را متاثر از شخصیت معنوی می­ داند. سلامت اجتماعی و فردی را در قالب تعیین کننده­ های اجتماعی و فردی سلامت، در شکل­ گیری شخصیت معنوی و سلامت معنوی با برخورداری از مراتب قلب سلیم موثر می ­داند. نظریه، امنیت معنوی حاصل از پناهندگی به خدا را عامل محافظتی در برابر RSS و ضامن سلامت روان تلقی می ­کند. در مقابل، نظریه «مقابله مذهبی» بر مداخلات درمانی فردی در مواجهه با رخدادهای تنش زا تأکید دارد. از طریق ارزیابی امر مقدس، ادغام معنویت در درمان و بازسازی مسیرهای معنوی، به کاهش RSS می­ پردازد. هر دو نظریه بر بازسازی تصور مثبت از خدا و تقویت دلبستگی ایمن به خدا تأکید دارند.
نتیجه‌گیری: تلفیق این دو رویکرد می‌تواند زمینه‌ساز طراحی مداخلات مؤثر در حوزه سلامت معنوی نظامیان باشد و امنیت معنوی را به‌عنوان پیوندی بنیادین میان شخصیت معنوی و سلامت روان معرفی کند.

کلیدواژه‌ها