زمینه و هدف: اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) به ویژه در جانبازان، تأثیرات قابل توجهی بر سلامت روان دارد. روان درمانی گروهی به عنوان یکی از مداخلات مؤثر مطرح است، اما شواهد موجود درباره تأثیر آن بر خوشههای اصلی علائم PTSD در جانبازان ایرانی محدود است. این مطالعه با هدف بررسی اثر بخشی روان درمانی گروهی بر نشانههای اصلی اختلال استرس پس از سانحه در جانبازان ایرانی انجام شد. روشها: این مطالعه یک مرور دامنهای از پژوهشهای منتشر شده طی سال های 2020 تا 2025 در پایگاههای PubMed ،Scopus ،Web of Science و همچنین پایگاه های فارسی SID ،Magiran و NoorMags بود. کلید واژههای «رواندرمانی گروهی»، «ایرانی»، «جانبازان» و «استرس پس از سانحه» مورد استفاده قرار گرفتند. تنها مطالعات با طراحی کارآزمایی بالینی کنترل شده و شبه تجربی وارد مرور شدند. یافتهها: تحلیل 13 مقاله نهایی نشان داد که رویکرد شناخت درمانی مبتنی بر ذهنآگاهی (MBCT) همراه با دارو درمانی در هر چهار خوشه علائم PTSD اثر معنادار داشت و بیشترین تأثیر آن در خوشه تجربه مجدد و تغییرات شناختی–خلقی مشاهده شد (0/81-0/77=η²). همچنین دو رویکرد معنادرمانی (LG) و ایمن سازی در برابر استرس (SIT) بیشترین اثربخشی را در خوشه های اجتناب و انگیختگی نشان دادند (0/94-0/73=η²). افزون بر این، رویکردهای ترکیبی از جمله CBT+M ،SIT و حساسیتزدایی و باز پردازش از طریق حرکات چشم (EMDR) نیز در کاهش نمره کل PTSD بالاترین اندازه اثر (0/87-0/79=η²) را گزارش کردند. نتیجهگیری: نتایج نشان داد که رواندرمانی گروهی، به ویژه رویکردهایMBCT ،LG ،SIT ،CBT+M و EMDR، علائم PTSD را در جانبازان ایرانی به طور معناداری کاهش داد. با این حال، به دلیل حجم نمونههای کوچک، ناهمگونی طراحی مطالعات و فقدان پیگیری بلند مدت، احتمال بیش برآورد شدن اندازه اثرها وجود دارد؛ از این رو در تفسیر نتایج باید جانب احتیاط رعایت شود. انجام کارآزمایی های بالینی با حجم نمونه بزرگتر، طراحی استاندارد و پیگیری طولانی مدت برای تأیید و بومیسازی این مداخلات در ایران ضروری است.
سعادت, سید حسن و شهیاد, شیما . (1404). اثربخشی رواندرمانی گروهی بر نشانههای اصلی اختلال استرس پس از سانحه در جانبازان ایرانی: یک مرور دامنهای. طب نظامی, 27(4), 2892-2900. doi: 10.30491/jmm.2025.1006922.1379
MLA
سعادت, سید حسن , و شهیاد, شیما . "اثربخشی رواندرمانی گروهی بر نشانههای اصلی اختلال استرس پس از سانحه در جانبازان ایرانی: یک مرور دامنهای", طب نظامی, 27, 4, 1404, 2892-2900. doi: 10.30491/jmm.2025.1006922.1379
HARVARD
سعادت, سید حسن, شهیاد, شیما. (1404). 'اثربخشی رواندرمانی گروهی بر نشانههای اصلی اختلال استرس پس از سانحه در جانبازان ایرانی: یک مرور دامنهای', طب نظامی, 27(4), pp. 2892-2900. doi: 10.30491/jmm.2025.1006922.1379
CHICAGO
سید حسن سعادت و شیما شهیاد, "اثربخشی رواندرمانی گروهی بر نشانههای اصلی اختلال استرس پس از سانحه در جانبازان ایرانی: یک مرور دامنهای," طب نظامی, 27 4 (1404): 2892-2900, doi: 10.30491/jmm.2025.1006922.1379
VANCOUVER
سعادت, سید حسن, شهیاد, شیما. اثربخشی رواندرمانی گروهی بر نشانههای اصلی اختلال استرس پس از سانحه در جانبازان ایرانی: یک مرور دامنهای. طب نظامی, 1404; 27(4): 2892-2900. doi: 10.30491/jmm.2025.1006922.1379
)