انسجام اجتماعی در بستر ترس و بار شناختی: تحلیل عصب‌شناختی تجربه جنگ ۱۲ روزه ایران

نوع مقاله : مروری

نویسنده

مرکز مطالعات راهبردی، سازمان پدافند غیرعامل کشور، تهران، ایران

چکیده

این مقاله تحلیلی با هدف بررسی رابطه بین ترس، بار شناختی و انسجام اجتماعی در شرایط بحران‌های حاد، به‌ طور خاص بر اساس تجربه جنگ 12 روزه، نگاشته شده است. با استفاده از چارچوب نظری پلی‌واگال، مفهوم نوروسپشن، و نظریه بار شناختی، واکنش‌های عصبی و شناختی افراد و گروه‌ها در مواجهه با تهدید تحلیل شده است. تحلیل مستندات علوم اعصاب اجتماعی نشان می­ دهد که شدت و تداوم تهدید، مسیرهای متفاوتی از فعال‌سازی عصبی را به‌وجود می‌آورد: در تهدیدهای قابل مدیریت، سیستم واگ شکمی موجب افزایش همدلی و انسجام اجتماعی می‌شود، اما در تهدیدهای مزمن یا مبهم، مسیرهای دفاعی سمپاتیک یا واگ خلفی فعال شده و منجر به پرخاشگری یا فروپاشی پیوندهای اجتماعی می‌گردد. بررسی رویدادهای اجتماعی اخیر جامعه ایران، به خصوص جنگ، نشان داده که ترکیب مدیریت ادراک تهدید و حفظ منابع شناختی، نقشی کلیدی در تعیین سرنوشت انسجام اجتماعی دارد. نتایج مقاله پیام‌های مهمی برای سیاست‌گذاران و مدیران بحران دارد، از جمله ضرورت تقویت سیگنال‌های امنیت اجتماعی، آموزش تنظیم هیجان بر اساس مغز اجتماعی، و جلوگیری از تخلیه منابع شناختی جامعه.

کلیدواژه‌ها