طراحی و ساخت ابزار سنجش سلامت روانی نیروهای وظیفه

زمینه و هدف: اهمیت و ضرورت سنجش سلامت روانی در بین نیروهای نظامی و پیشگیری از موارد بحرانی به ویژه اقدام به خودکشی و خودزنی، لزوم توجه به وجود ابزارهای غربالگری به روز، کارآمد و استاندارد را دوچندان می­ کند. آزمون­ های غربالگری باید دارای شاخص­ ها و استانداردهای خوبی در پایایی و روایی و هنجارهای مناسب برای گروه ­های مختلف جمعیتی به ویژه از نظر زمینه ­های فرهنگی باشند. پژوهش حاضر با هدف طراحی و ساخت یک ابزار استاندارد سنجش سلامت روانی کارکنان وظیفه در سال 1399 انجام شد.
روش‌ها: جامعه آماری در این پژوهش، کلیه نیروهای وظیفه شاغل در یکی از سازمان­ های نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران بود. برای تعیین شاخص ­های سنجش سلامت روانی، روایی و اعتبار این ابزار، در مرحله اول به منظور انجام مطالعه کیفی، تعداد 45 نفر از متخصصان، مدیران و مسئولین مرتبط با موضوع مورد مطالعه به روش هدفمند انتخاب شدند. در مرحله دوم برای تعیین اعتبار بازآزمایی و روایی، تعداد 256 نفر از کارکنان وظیفه انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند.
یافته‌ها: براساس روایی محتوایی، عباراتی که ضریب کمتر از 0/63 داشتند حذف شدند. از مجموع 356 عبارت، تعداد 99 عبارت باقی ماند. اعتبار بازآزمایی بین عوامل اصلی پرسشنامه سلامت روانی محقق ساخته با فاصله یک ماه، از 0/57 تا 0/74 به دست آمد که بیانگر همبستگی مثبت معناداری در بین پرسشنامه بود. ضریب آلفای کرونباخ کل پرسشنامه 0/76 بود. ضریب دونیمه کردن کل آزمون از طریق آزمون گاتمن 0/84 و از طریق آزمون اسپیرمن-براون 0/87 به دست آمد. برای بررسی روایی سازه و ساختار عاملی پرسشنامه محقق ساخته، ابتدا از آزمون کفایت حجم نمونه (کیرز-مایرز اولکین) و کرویت بارتلت استفاده شد. در این پژوهش KMO برابر 0/762 بود که بیانگر کفایت حجم نمونه جهت انجام تحلیل عاملی است. پس از انجام مراحل تحلیل عاملی و حذف 18 عبارت که بار عاملی کمتر از 0/4 داشتند، در نهایت 81 عبارت مورد تایید قرار گرفت. در نهایت پرسشنامه محقق ساخته سلامت روانی با 6 عامل اصلی و 12 زیر مقیاس ساخته شد. میزان حساسیت کل پرسشنامه (74/5) و ویژگی آن (80/43) است که از این جهت از اعتبار تفکیکی خوبی برخوردار است.
نتیجه‌گیری: نتایج روایی و اعتبار پرسشنامه سنجش سلامت روانی کارکنان وظیفه مطلوب بوده و حاکی از آن است که این پرسشنامه برای استفاده در جامعه کارکنان وظیفه دارای اعتبار و روایی رضایت بخشی است و می ­تواند به منزله ابزاری برای ارزیابی و انتخاب سریع افراد دارای اختلالات ­روانی و خودکشی­ گرایی مورد استفاده روان­شناسان، روانپزشکان و پژوهشگران در مراکز آموزشی و جذب سربازان و همچنین مراکز کلینیکی و مشاوره قرار گیرد.