دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 27 ویژه نامه شماره 2 2026 03 11 Engineering Mesenchymal Stem Cell-Derived Exosomes for the Treatment of Myocardial Infarction مهندسی اگزوزوم های استخراجی از سلول های بنیادی مزانشیمی در درمان انفارکتوس قلبی 1 4 1001357 10.30491/jmm.2026.1001357 FA مصطفی اکبری قمی مرکز تحقیقات مهندسی بافت و پزشکی بازساختی، پژوهشکده فناوری های نوین سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران لیلی کوشکی مرکز نانوبیوتکنولوژی، پژوهشکده فناوری های نوین سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران رضا حیدری مرکز تحقیقات اپیدمیولوژی و پایش سرطان، دانشگاه علوم پزشکی آجا، تهران، ایران 0000-0003-2985-8396 Journal Article 2026 01 29 Exosomes, as extracellular vesicles with a pivotal role in intercellular transfer of biological information, have emerged in recent years as one of the most promising next-generation therapeutic platforms. Their unique properties, including high biocompatibility, the ability to cross biological barriers, efficient loading of therapeutic agents and biomolecules, surface engineering capability, and favorable safety profile, make these nanovesicles attractive candidates for cardiovascular applications. Myocardial infarction (MI)-induced injury remains a major challenge in cardiovascular medicine, while effective biological strategies for cardiac tissue regeneration are still limited. In the present study, a therapeutic approach based on mesenchymal stem cell (MSC)-derived exosomes (Exo) loaded with metformin (Met-Exo) was introduced. The results demonstrated that Met-Exo administration led to a 19% reduction in apoptosis, a 13% improvement in left ventricular ejection fraction (LVEF), and a 11% decrease in infarct size in an animal model. These findings suggest that investment in exosome-based therapeutic strategies may provide a promising and effective platform for MI treatment and enhanced cardiac tissue regeneration. اگزوزوم‌ها به‌عنوان وزیکول‌های خارج‌سلولی با نقش کلیدی در انتقال بین‌سلولی اطلاعات زیستی، طی سال‌های اخیر به یکی از امیدبخش‌ترین درمان‌های نسل آینده تبدیل شده‌اند. ویژگی‌هایی همچون زیست‌سازگاری بالا، توانایی عبور از سدهای بیولوژیک، قابلیت بارگیری دارو و مولکول‌های زیستی، امکان مهندسی ساختارهای سطحی و ایمنی قابل‌قبول، این نانووزیکول‌ها را به گزینه‌ای مناسب برای اختلالات قلبی‌عروقی تبدیل می‌کند. آسیب ناشی از انفارکتوس میوکارد (MI) یکی از چالش‌های اصلی در درمان‌های بیماری­ های قلبی عروقی است و هنوز روش‌های زیستی مؤثر برای بهبود بازسازی بافت قلب محدود هستند. در این مطالعه یک رویکرد درمانی مبتنی بر اگزوزوم‌های (Exo) مشتق‌شده از سلول‌های بنیادی مزانشیمی (MSC) که با متفورمین بارگذاری شده‌اند (Met-Exo)، معرفی شد. نتایج نشان داد که تزریق Met‑Exo قادر است کاهش 19 درصد در آپوپتوز، بهبود 13 درصد در عملکرد بطن چپ (LVEF) و کاهش 11 درصد در اندازه ناحیه انفارکتوس را در مدل حیوانی ایجاد کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که سرمایه ­گذاری در این نوع درمان ­ها می‌تواند یک پلتفرم نویدبخش و مؤثر برای درمان MI و بهبود بازسازی بافتی باشد. https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1001357_f221b7b7bb5dd6219f7cc708e457899b.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 27 ویژه نامه شماره 2 2026 03 11 The Implications of Managers’ Organizational Silence for Productivity at a Medical Sciences University in Tehran پیامدهای سکوت سازمانی مدیران بر بهره‌وری در یک دانشگاه علوم پزشکی در تهران 5 8 1001358 10.30491/jmm.2026.1001358 FA فرشاد احمدی حداد مرکز تحقیقات مدیریت سلامت، پژوهشکده سبک زندگی و سلامت معنوی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران محمدرضا قربانی دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران Journal Article 2026 01 29 In many large, mission-driven organizations, managers—despite being aware of existing problems—often choose to avoid engaging in dialogue. This silent behavior may appear simple and harmless on the surface; however, in practice, it can slow decision-making processes and information flow, ultimately reducing work quality. This policy brief is based on data from the master’s thesis “The Relationship between Managers’ Organizational Silence and Human Resource Productivity” and seeks to demonstrate how managerial silence affects productivity and which factors reinforce it. Analysis of the findings indicates an inverse relationship between organizational silence and productivity, with the greatest decline in performance associated with silence driven by fear and excessive compliance. Supplementary analyses further reveal that concerns about the consequences of expressing opinions, the absence of safe channels for feedback transmission, and weaknesses in organizational trust are among the main contributors to this phenomenon. Finally, a set of structural, educational, and motivational recommendations is proposed; their simultaneous implementation can improve the climate for dialogue and ultimately enhance productivity and the quality of decision-making. در بسیاری از سازمان‌های بزرگ و ماموریت محور، مدیران با وجود شناخت مشکلات، ترجیح می‌دهند وارد گفتگو نشوند. این رفتار خاموش، به ظاهر ساده و بی‌خطر است، اما در عمل می‌تواند مسیر تصمیم‌گیری و گردش اطلاعات را کند کرده و از کیفیت کار بکاهد. این خلاصه سیاستی بر پایه داده‌های پایان نامه کارشناسی ارشد «رابطه سکوت سازمانی مدیران با بهره‌وری منابع انسانی» تنظیم شده و تلاش می‌کند نشان دهد سکوت مدیران چگونه بر بهره‌وری تاثیر می‌گذارد و چه عواملی آن را تقویت می‌کند. تحلیل یافته‌ها نشان می‌دهد میان سکوت سازمانی و بهره‌وری رابطه معکوس وجود دارد و بیشترین افت عملکرد به سکوت‌های ناشی از ترس و اطاعت افراطی مربوط است. بررسی‌های تکمیلی نیز حاکی از آن است که نگرانی از پیامدهای اعلام نظر، نبود مسیر‌های امن انتقال بازخورد و ضعف در ‌اعتماد سازمانی از عوامل اصلی این پدیده هستند. در ادامه، مجموعه‌ای از پیشنهادات ساختاری، آموزشی و انگیزشی ارائه شده که اجرای هم‌زمان آن ها می‌تواند فضای گفتگو را بهبود بخشد و در نهایت بر بهره‌وری و کیفیت تصمیم‌گیری اثر بگذارد. https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1001358_523317c92bc513f10aee6f916e0f0e54.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 27 ویژه نامه شماره 2 2026 03 11 Dendritic Cells Carrying Newcastle Disease Virus: A Novel Approach in Cervical Cancer Treatment سلول‌های دندریتیک حامل ویروس بیماری نیوکاسل رویکردی نوین در درمان سرطان دهانه رحم 9 12 1001359 10.30491/jmm.2026.1001359 FA سیدکیارش آقایان مرکز تحقیقات ویروس‌شناسی کاربردی، پژوهشکده فناوری‌های زیست‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران اشکان مشاهری فرد مرکز تحقیقات ویروس‌شناسی کاربردی، پژوهشکده فناوری‌های زیست‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران هادی اسمعیلی گورچین قلعه مرکز تحقیقات ویروس‌شناسی کاربردی، پژوهشکده فناوری‌های زیست‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران Journal Article 2026 01 30 Cervical cancer, as the second most common cancer in women, requires novel and effective treatment methods. Oncolytic viruses, especially those that do not have human hosts, exhibit significant anti-cancer effects. However, the rapid clearance of these viruses by the immune system poses challenges. This study investigates the therapeutic effects of dendritic cells carrying Newcastle disease virus in a mouse model of cervical cancer induced by papillomavirus. The study was conducted in two phases: cell culture and mouse modeling. Forty females C57BL/6 mice were divided into four groups: control group, doxorubicin treatment group, dendritic cell treatment group, and dendritic cells carrying Newcastle disease virus treatment group. After treatment, the effects on mouse survival and tumor growth were assessed. The results showed that mice receiving dendritic cells carrying the virus had better survival and slower tumor growth. Additionally, this treatment led to increased production of nitric oxide and lactate dehydrogenase, as well as increased secretion of IFN-γ compared to the control group. The use of dendritic cells carrying Newcastle disease virus, as a complementary therapeutic approach, can be effective in treating cervical cancer. Policymakers should focus on investing in such treatments and supporting further research in this area to improve therapeutic outcomes and the quality of life for patients. سرطان دهانه رحم، به عنوان دومین سرطان شایع در زنان، نیازمند روش‌های درمانی نوین و مؤثر است. ویروس‌های انکولیتیک، به ویژه آن‌هایی که میزبان انسانی ندارند، اثرات ضد سرطانی قابل توجهی دارند. اما پاکسازی سریع این ویروس‌ها توسط سیستم ایمنی، چالش‌هایی را ایجاد می‌کند. این مطالعه به بررسی اثرات درمانی سلول‌های دندریتیک حامل ویروس انکولیتیک نیوکاسل در مدل موشی سرطان دهانه رحم ناشی از پاپیلوماویروس پرداخته است. این مطالعه در دو مرحله کشت سلولی و مدل‌سازی موشی انجام شد. 40 موش ماده نژاد C57BL/6 به چهار گروه تقسیم شدند: گروه کنترل، گروه درمان با دوکسوروبیسین، گروه درمان با سلول‌های دندریتیک و گروه درمان با سلول‌های دندریتیک حامل ویروس بیماری نیوکاسل. پس از درمان، اثرات بر روی بقای موش‌ها و رشد تومور بررسی شد. نتایج نشان داد که موش‌های دریافت‌کننده سلول‌های دندریتیک حامل ویروس، دارای بقای بهتر و رشد تومور کندتری بودند. همچنین، این درمان باعث افزایش تولید نیتریک اکساید و لاکتات دهیدروژناز و افزایش ترشح IFN-γ در مقایسه با گروه کنترل شد. استفاده از سلول‌های دندریتیک حامل ویروس بیماری نیوکاسل، به عنوان یک روش درمانی مکمل، می‌تواند در درمان سرطان دهانه رحم مؤثر باشد. سیاست‌گذاران به سرمایه‌گذاری در این نوع درمان‌ها و حمایت از تحقیقات بیشتر در این زمینه توجه کنند تا به بهبود نتایج درمانی و کیفیت زندگی بیماران کمک شود. https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1001359_069327d651c56a21ee013d0902c790db.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 27 ویژه نامه شماره 2 2026 03 11 The Need for Designing a Comprehensive Mental Health Promotion Program for Employees of a University of Medical Sciences: A Policy Brief ضرورت طراحی برنامه جامع ارتقای سلامت روان در کارکنان دانشگاه علوم پزشکی: خلاصه سیاستی 13 18 1001360 10.30491/jmm.2026.1001360 FA مریم اکبری مرکز تحقیقات سلامت، پژوهشکده سبک زندگی و سلامت معنوی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران محمد حسین کاوه مرکز تحقیقات بهداشتی، دانشکده بهداشت، گروه ارتقا سلامت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران حمیدرضا مکرمی گروه بهداشت حرفه ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران مهدی جهانگیری گروه بهداشت حرفه ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Journal Article 2026 02 01 Mental health and employee well-being play a vital role in the quality of educational, research, and healthcare services. However, existing evidence indicates concerning levels of psychological distress among healthcare system staff. Studies show that approximately one-third of mental disorders are related to working conditions, and healthcare workers in particular experience high levels of burnout, anxiety, and psychological stress. This situation not only affects individual quality of life but also leads to reduced productivity, increased absenteeism, and decreased job satisfaction. These shortcomings further heighten vulnerability to psychological challenges and underscore the need for targeted interventions. Current policies and interventions in the field of employee mental health are often educational, superficial, short-term, and lacking a solid theoretical and scientific framework; therefore, they fail to produce sustainable effects.<br />Evidence of effectiveness from a structured intervention: A randomized controlled trial conducted at Shiraz University of Medical Sciences confirmed the effectiveness of an educational intervention based on Social Cognitive Theory and the PRECEDE–PROCEED framework. This low-cost and practical program resulted in sustained improvements in employees’ resilience and psychological well-being, as well as the promotion of a healthy lifestyle. Moreover, self-efficacy, self-regulation, and perceived social support were identified as key mechanisms of change. Based on these findings, a fundamental transformation in policymaking in this domain is essential. The central recommendation is the design and implementation of a comprehensive, multilevel national program built on four main pillars: training individual skills (such as resilience and stress management) grounded in scientific frameworks and integrated into mandatory staff training; strengthening protective environmental and organizational factors, including social capital, organizational justice, and manager–employee relationships; establishing a continuous mental health monitoring system to assess effectiveness and guide policies; and designing an integrated “health-promoting workplace” policy package that coordinates all these components. The success of this transformation requires institutional commitment, intersectoral collaboration, and resource allocation to move from fragmented, short-term strategies toward sustainable, theory-based, and evidence-informed policies that foster healthy and productive work environments. سلامت روان و بهزیستی کارکنان نقشی حیاتی در کیفیت خدمات آموزشی، پژوهشی و بهداشتی ایفا می‌کند. با این حال، شواهد موجود حاکی از سطوح نگران‌کننده آسیب‌های روان در میان کارکنان نظام سلامت است. مطالعات نشان می‌دهند که حدود یک‌سوم اختلالات روانی با شرایط کاری مرتبط است و کارکنان مراقبت بهداشتی به طور ویژه با سطوح بالای فرسودگی، اضطراب و فشار روانی مواجه هستند. این وضعیت نه تنها کیفیت زندگی فردی را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بلکه به کاهش بهره‌وری، افزایش غیبت از کار و افت رضایت شغلی منجر می‌شود. این کاستی‌ها آن‌ها را در برابر چالش‌های روانی آسیب‌پذیرتر می‌سازد و ضرورت مداخلات هدفمند را پررنگ می‌کند. سیاست­ها و مداخلات رایج در حوزه سلامت روان کارکنان، اغلب آموزشی، سطحی، مقطعی و فاقد چارچوب نظری و علمی هستند؛ ازاین‌رو اثرات پایدار ایجاد نمی‌کنند. شواهد اثربخشی از یک مداخله ساختاریافته: یک کارآزمایی تصادفی کنترل‌شده در دانشگاه علوم پزشکی شیراز، اثربخشی یک مداخله آموزشی بر نظریه شناختی- اجتماعی و چارچوب پرسید پروسید را تأیید کرد. این برنامه کم‌هزینه و عملی منجر به افزایش پایدار تاب‌آوری و بهزیستی روان‌شناختی کارکنان، ارتقای سبک زندگی سالم شد. بعلاوه خودکارآمدی، خودتنظیمی و حمایت اجتماعی ادراک‌شده به عنوان مکانیسم‌های کلیدی تغییر شناسایی شد بر این اساس، تحول اساسی در سیاست‌گذاری این حوزه ضروری است. پیشنهاد محوری، طراحی و استقرار یک برنامه ملی جامع و چندسطحی است که چهار رکن اصلی دارد: آموزش مهارت‌های فردی<strong> </strong>مانند تاب‌آوری و مدیریت استرس مبتنی بر چارچوب‌های علمی و ادغام آن در آموزش‌های اجباری کارکنان؛ تقویت عوامل محیطی و سازمانی محافظت‌کننده از جمله سرمایه اجتماعی، عدالت سازمانی و روابط مدیر-کارمند؛ ایجاد سامانه پایش مستمر سلامت روان برای سنجش اثربخشی و هدایت سیاست‌ها؛ و طراحی بسته سیاستی یکپارچه محیط کار سلامت‌محور<strong> </strong>که همه این اجزا را هماهنگ کند. موفقیت این تحول نیازمند عزم نهادی، همکاری بین‌دستگاهی و تخصیص منابع است تا از راهبردهای مقطعی به سمت سیاست‌هایی پایدار، نظریه‌بنیاد و مبتنی بر شواهد حرکت کنیم و محیط‌های کاری سالم و پربازدهی را رقم بزنیم. https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1001360_dcd48c8add24d2f9f2c48632af2e4ea5.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 27 ویژه نامه شماره 2 2026 03 11 Development of an Accreditation Guideline for Productivity and Health Economics Indicators in Armed Forces Healthcare Facilities تدوین دستورالعمل اعتباربخشی شاخص های بهره وری و اقتصاد سلامت برای مراکز درمانی نیروهای مسلح 19 25 1001361 10.30491/jmm.2026.1001361 FA سید مرتضی حسینی شکوه مرکز تحقیقات مدیریت سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران حسن عراقی زاده مرکز تحقیقات تروما، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران سعید بینات مرکز تحقیقات تروما، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران جاوید صمدی اداره بهداشت، امداد و درمان ستاد کل نیروهای مسلح، تهران، ایران حبیب صدر مرکز تحقیقات جراحی و تروما، دانشگاه علوم پزشکی آجا، تهران، ایران محمد قراری اداره بهداشت، امداد و درمان ستاد کل نیروهای مسلح، تهران، ایران پریسا مهدی زاده مرکز تحقیقات مدیریت سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران محمد امیری مرکز تحقیقات مدیریت سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران Journal Article 2026 02 03 In the present project, using a mixed-methods research design (integration of qualitative and quantitative approaches), a comprehensive guideline for the annual economic ranking (economic benchmarking) of Armed Forces hospitals was developed and implemented. This study was a mixed qualitative–quantitative, cross-sectional, and applied research project. To identify the required indicators for assessing hospitals’ economic performance, a review of the literature and expert panel sessions were conducted. The Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS), a multi-criteria decision-making method, was used to prioritize the economic performance indicators of hospitals. Through this method, weights were assigned to performance evaluation indicators and their positions in the economic ranking of Armed Forces hospitals were determined. Finally, to validate the final economic ranking model, the Content Validity Index (CVI) and Content Validity Ratio (CVR) were applied to confirm the content validity of the indicators included in the final economic performance evaluation model for Armed Forces hospitals.<br />In this study, productivity and economic indicators were identified and presented at three levels. These indicators not only enable the measurement of economic performance across different hospitals, but also facilitate comparison and monitoring of hospitals’ economic performance, as well as the prediction of potential problems, financial and economic planning, and productivity improvement for healthcare managers and policymakers. The proposed guideline of this study assists hospital managers in achieving a better understanding of economic performance, financial health, and productivity in the hospitals under their management, comparing them with similar hospitals, and designing necessary corrective actions. در پروژه حاضر با بهره ­گیری از روش تحقیق ترکیبی (ترکیب روش تحقیق کیفی و کمی)، دستورالعمل جامعی برای رتبه ­بندی اقتصادی (رنکینگ اقتصادی) سالانه بیمارستان ­های نیروهای مسلح  تدوین و اجرایی شد. مطالعه حاضر یک مطالعه کمی-کیفی، مقطعی و کاربردی بود. جهت شناسایی شاخص ­های مورد نیاز برای سنجش عملکرد اقتصادی بیمارستان ­ها از مرور مطالعات و برگزاری پانل خبرگان استفاده شد. برای اولویت ­بندی شاخص­ های سنجش عملکرد اقتصادی بیمارستان­ ها از روش تصمیم ­گیری چند متغیره  TOPSIS استفاده شد. با این روش وزن­دهی به شاخص ­های ارزیابی عملکرد و جایگاه آن­ ها در رنکینگ اقتصادی  بیمارستان ­های نیروهای مسلح انجام شد. در نهایت جهت تایید مدل نهایی رتبه ­بندی اقتصادی از شاخص ­های روایی محتوا CVI و نسبت روایی محتوا CVR برای تایید روایی شاخص ­های ارایه شده در مدل نهایی ارزیابی عملکرد اقتصادی بیمارستان­ های نیروهای مسلح استفاده گردید. در این مطالعه شاخص­ های بهره ­وری و اقتصادی در سه سطح شناسایی و ارائه شدند تا بتوانند علاوه بر اندازه گیری عملکرد اقتصادی بیمارستان­ های مختلف، امکان مقایسه و پایش عملکرد اقتصادی بیمارستان­ ها و همچنین امکان پیش ­بینی مشکلات احتمالی و برنامه ­ریزی مالی و اقتصادی و بهبود بهره­ وری را در اختیار مدیران و سیاستگذاران بهداشت و درمان قرار دهد. دستورالعمل پیشنهادی این مطالعه مدیران بیمارستان­ ها را جهت درک بهتر عملکرد اقتصادی و سلامت اقتصادی و بهره ­وری در بیمارستان تحت مدیریت خود، مقایسه با بیمارستان­ های مشابه و طراحی اقدامات اصلاحی ضروری یاری می­ نماید. https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1001361_15abb999c5843805b9c5ef76a240b586.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 27 ویژه نامه شماره 2 2026 03 11 Design of an Indigenous Command Oversight Model for Baqiyatallah University of Medical Sciences طراحی الگوی بومی اشراف فرماندهی دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج) 26 34 1001362 10.30491/jmm.2026.1001362 FA احسان تیمورزاده مرکز تحقیقات مدیریت سلامت، پژوهشکده سبک زندگی و سلامت معنوی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران محمد محمدیان مرکز تحقیقات مدیریت سلامت، پژوهشکده سبک زندگی و سلامت معنوی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران مریم یعقوبی مرکز تحقیقات مدیریت سلامت، پژوهشکده سبک زندگی و سلامت معنوی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران Journal Article 2026 02 02 In some cases, the oversight indicators officially communicated have not been able to accurately reflect the university’s actual performance in its mission-oriented domains. Consequently, these indicators have failed to comprehensively cover the university’s diverse mission-related activities. As a result, although the university’s performance has been evaluated as excellent and desirable by external supervisory organizations, including the Ministry of Health, it has not achieved satisfactory command oversight scores within the IRGC hierarchy. Moreover, the existing organizational structures of the university have not been able to align themselves with certain indicators derived from the operational missions of other units, which inherently lack congruence with the university’s functions. Accordingly, the objective of this study was to design a native (context-specific) command oversight model for Baqiyatallah University of Medical Sciences. This study is applied and evaluative in terms of research orientation, interpretive in philosophical stance, inductive in research approach, and based on thematic analysis as the research strategy. In terms of purpose, it is exploratory and descriptive, with a cross-sectional time horizon. Data were collected through document review and focus group discussions. In the document review phase, upstream and organizational documents were analyzed. Following the development of the theoretical framework, group discussion sessions were held with representatives of vice chancellorships, physicians, experts, and specialists. The data obtained were further supplemented through focus group discussions with managers and experts. After extracting components and identifying relevant indicators for scoring and prioritization, these were presented to the expert panel. Following a joint session, the results were categorized and reported. After conducting thematic analysis of upstream documents and identifying dimensions, components, and indicators, the command oversight model for Baqiyatallah University of Medical Sciences was developed across four main pillars: education and training (strategic policymaking and management, scientific authority, faculty members, etc.); research and technology (scientific authority, research ethics, resources and infrastructure, knowledge management, etc.); health and biological defense (scientific authority in combat medicine, smart health and e-health, health economics, etc.); and administrative and support affairs (human resource management, logistics and support, legal and parliamentary affairs, and public relations).<strong> </strong>In line with the directives of the Commander-in-Chief, His Eminence Ayatollah Imam Khamenei (may his shadow endure), and based on evaluations grounded in the command oversight process, organizational performance is assessed through the Malek Ashtar Festival. The primary objective of this festival within the IRGC is, in addition to the systematic collection and advancement of evaluations, to foster motivation, dynamism, and hope for improvement and progress in activities. To create conditions for the growth and excellence of organizations and IRGC units, promote creativity and innovation, and enhance preparedness across the IRGC, it is essential that the oversight and organizational performance assessment process be conducted based on an appropriate model. The findings of the present study succeeded in extracting and structuring dimensions, components, and indicators across the three main mission domains—education, research and technology, and health—along with logistics and support activities as enablers of core missions. These elements both address upstream requirements and strategic objectives set for the university and provide a clear and accurate representation of the university’s performance. سنجه ­های اشراف ابلاغی در برخی موارد قادر به انعکاس عملکرد واقعی دانشگاه در حوزه­ های ماموریتی نبوده است. بنابراین این سنجه ­ها نمی­ توانستند به شکل جامع عملکرد های متنوع دانشگاه را در حوزه­ های ماموریتی پوشش دهند. لذا عملکرد دانشگاه علی ­رغم کسب نمرات مناسب از سوی سازمان ­های ناظر بیرونی از جمله وزرات بهداشت در سطح عالی و مطلوب ارزیابی شده حال آنکه در بین رده ­های سپاه حائز کسب نمرات اشراف مناسبی نمی­شده است. از طرفی ساختارهای موجود در دانشگاه نیز نمی‌توانستند خود را منطبق با برخی از سنجه ­ها که برگرفته از ماموریت‌های عملیاتی سایر رده ­ها که تجانس ذاتی با عملکرد ایشان نداشت داشته باشند. بر این اساس هدف این پژوهش، طراحی الگوی بومی اشراف فرماندهی دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) در نظر گرفته شده است. این پژوهش از نظر جهت‌گیری پژوهشی، کاربردی و ارزیابی، از نظر فلسفه تفسیری، از نظر رویکرد پژوهشی استقرایی، از نظر استراتژی پژوهش تحلیل مضمون، از نظر هدف اکتشافی و توصیفی، افق زمانی تک مقطعی و شیوه گردآوری داده ­ها با استفاده از بررسی اسنادی و گروه کانونی است. در مرحله بررسی اسنادی، اسناد بالادستی و سازمانی مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت. پس از تعیین چارچوب نظری مطالعه، جلسات بحث گروهی با حضور نمایندگان معاونت ­ها، پزشکان و کارشناسان و خبرگان برگزار شد و اطلاعات به دست آمده با گروه کانونی با مدیران و کارشناسان، تکمیل شده و پس از استخراج مولفه ­های و شناسایی شاخص ­ها مورد نظر جهت امتیازدهی و اولویت بندی در اختیار گروه خبرگان قرار گرفت. پس از برگزاری جلسه مشترک، نتایج به دست آمده دسته ­بندی و گزارش شد. بعد از تحلیل مضمون اسناد بالادستی و شناسایی ابعاد، مولفه وشاخص‌ها، الگوی اشراف فرماندهی دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج) با ارکان آموزش و تربیت (سیاستگذاری و مدیریت راهبردی، مرجعیت علمی، اساتید و ...)، پژوهش و فناوری (مرجعیت علمی، اخلاق در پژوهش، منابع و زیرساخت، مدیریت دانش و ...)، سلامت و دفاع زیستی (مرجعیت علمی طب رزم، هوشمندسازی و سلامت الکترونیک، اقتصاد سلامت و ...) و اداری پشتیبانی (مدیریت منابع انسانی، آماد و پشتیبانی، حقوقی و امور مجلس، روابط عمومی) بدست آمد. در راستای تدابیرفرمان معظم کل قوا حضرت آیت الله العظمی امام خامنه ­ای (مدظله العالی) و بر اساس ارزیابی مبتنی بر فرآیند اشراف فرماندهی کل، عملکرد سازمانی تحت عنوان جشنواره مالک اشتر انجام می­شود. هدف اصلی جشنواره مالک اشتر در سپاه، ضمن دریافت نظام مند و تکامل ارزشیابی ­ها؛ ایجاد شور و نشاط و امید افزایی برای بهبود و پیشرفت در فعالیت­ ها می ­باشد. به منظور ایجاد زمینه رشد و تعالی سازمان ­ها و رده­ های سپاه، به وجود آمدن خلاقیت و نوآوری و ارتقای آمادگی­ ها در سطح سپاه، لازم است فرآیند اشراف و سنجش عملکرد سازمانی بر اساس الگوی مناسب انجام شود. یافته­ های مطالعه حاضر توانست در ابعاد ماموریتی اصلی 3 گانه در حوزه­ های آموزش، پژوهش و فن­آوری و سلامت و فعالیت آمادی به عنوان پشتیبان ماموریت ­های اصلی ابعاد، مولفه ­ها و سنجه ­هایی را استخراج و قالب بندی نماید که ضمن پوشش خواست ها والزامات بالادستی هدف گذاری شده برای دانشگاه، بتواند تصویری واضح و درست ساخت از عملکرد دانشگاه را ترسیم نماید. https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1001362_9572178d3e21acd1ad2d8fb11b6bae67.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 27 ویژه نامه شماره 2 2026 03 11 Utilizing Multi-Epitope Antigen Design in Multivalent Vaccination Strategies: Insights from a Novel Vaccine Candidate within the Framework of Public Vaccination Policy استفاده از طراحی آنتی‌ژن چند اپی‌توپی در استراتژی‌های واکسیناسیون چند ظرفیتی: بینش‌هایی از یک نامزد واکسن جدید در چارچوب سیاست واکسیناسیون عمومی 35 38 1001363 10.30491/jmm.2026.1001363 FA ابوالفضل جهانگیری مرکز تحقیقات میکروبیولوژی کاربردی، پژوهشکده فناوری‌های زیست پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران Journal Article 2026 02 04 Translating advanced vaccine research into effective public health policy—particularly for pathogens with high antimicrobial resistance and emerging threats—remains a major challenge. This paper draws on recent empirical findings in vaccine immunogen design to discuss their implications for vaccination policy. Key policy recommendations include prioritizing high-impact vaccine candidates for clinical evaluation, integrating immunogen-focused antigen design into policy assessments, and adopting adaptive vaccination frameworks that respond to the evolving pathogen landscape. This policy-oriented paper synthesizes scientific insights from research with established public health vaccination policy frameworks. Its aim is not to present new experimental research, but to contextualize laboratory findings within the policy discourse. Vaccination policy must align with scientific advances that extend antigen design beyond single-pathogen targets. Multivalent vaccine candidates should be designed to elicit immunity against viral and bacterial pathogens within a single immunization program. This paper integrates the scientific insights from that study and discusses their implications for vaccination policy, including prioritization of multivalent vaccine candidates, regulatory adaptation to novel frameworks, and integration into public health strategies. تبدیل تحقیقات پیشرفته واکسن به سیاست‌های مؤثر بهداشت عمومی، به‌ویژه برای عوامل بیماری‌زا با مقاومت ضدمیکروبی بالا و تهدیدات نوظهور، همچنان یک چالش اساسی است. این مقاله یافته‌های تجربی اخیر در طراحی ایمونوژن واکسن را برای بحث در مورد پیامدهای آن برای سیاست واکسیناسیون استفاده می‌کند. توصیه‌های کلیدی سیاستی شامل اولویت‌بندی کاندیداهای واکسن با تأثیر بالا برای ارزیابی بالینی، ادغام طراحی آنتی‌ژن متمرکز بر ایمنی در ارزیابی‌های سیاستی و چارچوب‌های واکسیناسیون تطبیقی ​​​​است که به چشم‌اندازهای در حال تحول پاتوژن پاسخ می‌دهند. این مقاله سیاست‌محور بینش‌های حاصل از یک تحقیق علمی را با چارچوب‌های سیاست‌گذاری واکسیناسیون بهداشت عمومی تثبیت‌شده ترکیب می‌کند. هدف، انجام تحقیقات تجربی جدید نیست، بلکه زمینه‌سازی یافته‌های آزمایشگاهی در گفتمان سیاست‌گذاری است. سیاست واکسیناسیون باید با پیشرفت‌های علمی که طراحی آنتی‌ژن را فراتر از اهداف تک پاتوژن گسترش می‌دهند، سازگار شود. باید نامزدهای واکسن چند ظرفیتی را که ایمنی در برابر پاتوژن ­های ویروسی و باکتریایی را در یک برنامه ایمن‌سازی واحد ایجاد می‌کنند، طراحی شوند. این مقاله بینش‌های علمی حاصل از آن مطالعه را ترکیب کرده و پیامدهای آن را برای سیاست واکسیناسیون، از جمله اولویت‌بندی کاندیداهای واکسن چند ظرفیتی، سازگاری نظارتی با ساختارهای جدید و ادغام در استراتژی‌های بهداشت عمومی، مورد بحث قرار می‌دهد. https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1001363_e4929fc89648c94efb26fe1d62ad07e2.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 27 ویژه نامه شماره 2 2026 03 11 The Aqueous Extract of Ecballium elaterium and the Inhibition of Influenza and Adenovirus Related to Sinusitis: From Hypothesis to Reality عصاره آبی گیاه اکبالیوم الاتریوم و مهار ویروس‌های آنفلوانزا و آدنوویروس مرتبط با بیماری سینوزیت: از فرضیه تا واقعیت 39 42 1001364 10.30491/jmm.2026.1001364 FA علیرضا مانیان کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران علی سلیمی جدا مرکز تحقیقات ویروس شناسی کاربردی، پژوهشکده فناوری های زیست پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران سینا مهدوی مرکز تحقیقات ویروس شناسی کاربردی، پژوهشکده فناوری های زیست پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران مجید میرزایی ندوشن مرکز تحقیقات ویروس شناسی کاربردی، پژوهشکده فناوری های زیست پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران Journal Article 2026 02 04 Sinusitis, as one of the most common upper respiratory diseases, has a global prevalence of about 8% and a high rate of 28% in some provinces of Iran, necessitating special attention in health policy-making. This disease is not only associated with local symptoms such as nasal congestion and facial pressure but can also severely impact the quality of life and, if not properly treated, can become chronic and lead to long-term complications. Viral factors, particularly influenza and adenoviruses, play a significant role in the onset and exacerbation of viral sinusitis. Common treatments, including anti-inflammatory medications and antibiotics, face challenges such as drug resistance and side effects. In this context, the plant <em>Ecballium elaterium</em> has been introduced as a traditional anti-inflammatory and antiviral remedy; however, its efficacy against viral agents associated with sinusitis requires further investigation. This study showed that non-toxic concentrations of the aqueous extract of this plant do not significantly inhibit viral proliferation. Although it reduced adenovirus replication by 20% and 60% at viability concentrations of 80% and 50%, respectively, it had no significant effect on influenza virus replication in these concentrations. Therefore, it is recommended that policymakers focus on developing standardized herbal medicines and increasing funding for scientific research and clinical studies. This approach could serve as a low-risk and effective strategy in combating viral sinusitis and reduce reliance solely on chemical drugs and antibiotics. Ultimately, the development of proven herbal medicines could play a crucial role in reducing disease burden, treatment costs, and promoting public health. سینوزیت به عنوان یکی از شایع‌ترین بیماری‌های دستگاه تنفسی فوقانی، با شیوع جهانی حدود ۸ درصد و نرخ بالای ۲۸ درصد در برخی استان‌های ایران، نیازمند توجه ویژه در سیاست‌گذاری‌های سلامت است. این بیماری نه تنها با علائم موضعی مانند گرفتگی بینی و فشار صورت همراه است، بلکه می‌تواند کیفیت زندگی را به شدت تحت تأثیر قرار دهد و در صورت عدم درمان مناسب، به حالت مزمن تبدیل شده و عوارض طولانی‌مدت ایجاد کند. عوامل ویروسی، به ویژه ویروس‌های آنفلوانزا و آدنوویروس، نقش مهمی در شروع و تشدید سینوزیت‌های ویروسی دارند. درمان‌های رایج شامل داروهای ضدالتهاب و آنتی‌بیوتیک‌ها، با چالش‌هایی نظیر مقاومت دارویی و عوارض جانبی مواجه هستند. در این راستا، گیاه اکبالیوم الاتریوم<strong> </strong>به عنوان یک داروی سنتی ضدالتهاب و ضدویروسی معرفی شده است، اما نیاز به بررسی اثربخشی آن بر روی عوامل ویروسی مرتبط با سینوزیت وجود دارد. این مطالعه نشان داد که غلظت های غیر سمی عصاره آبی این گیاه تأثیر قابل توجهی بر مهار تکثیر این ویروس‌ها ندارد. هر چند که در غلظت­های با زنده مانی 80 درصد و 50 درصد توانست تکثیر ویروس آدنو را به ترتیب 20 و 60 درصد کاهش دهد اما بر مهار تکثیر ویروس آنفلوانزا تاثیر معنی داری مشاهده نشد. این نتایج بر اهمیت استخراج و خالص‌سازی ترکیبات فعال تأکید می‌کنند. لذا، پیشنهاد می‌شود که سیاست‌گذاران به توسعه داروهای گیاهی استاندارد و افزایش بودجه برای تحقیقات علمی و مطالعات بالینی توجه ویژه‌ای داشته باشند. این رویکرد می‌تواند به عنوان یک راهکار کم‌خطر و مؤثر در مقابله با سینوزیت ویروسی عمل کرده و از اتکای صرف به داروهای شیمیایی و آنتی‌بیوتیک‌ها بکاهد. در نهایت، توسعه داروهای گیاهی اثبات‌شده می‌تواند نقش مهمی در کاهش بار بیماری، هزینه‌های درمان و ارتقاء سلامت عمومی ایفا کند. https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1001364_93de335cd78d79d9ebea769234e5c91a.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 27 ویژه نامه شماره 2 2026 03 11 Echovirus Therapy: A Novel Strategy in Lung Cancer Treatment اکوویروس درمانی: یک استراتژی نوین در درمان سرطان ریه 43 45 1001365 10.30491/jmm.2026.1001365 FA وحید نظرپور کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران امیرمحمد سروری گروه دامپزشکی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران مهدیه فرزانه پور مرکز تحقیقات ویروس‌شناسی کاربردی، پژوهشکده فناوری‌های زیست‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران Journal Article 2026 02 05 examines the dynamics of national cohesion in Persian-speaking cyberspace during the Iran-Israel war. The Given the increasing prevalence of lung cancer and the need for novel therapeutic approaches, the use of oncolytic viruses has emerged as a promising treatment strategy. This study investigates the anti-cancer effects of <em>echovirus</em> on the A549 cell line, demonstrating that this virus can significantly reduce cell proliferation and increase apoptosis. The results also indicate an increase in the production of reactive oxygen species and the release of lactate dehydrogenase. Based on these findings, echovirus is proposed as a strong candidate for lung cancer treatment, highlighting the need for further research to evaluate its efficacy and safety in clinical settings. This approach could contribute to the development of new therapeutic strategies and improve outcomes for patients with lung cancer. با توجه به شیوع روزافزون سرطان ریه و نیاز به روش‌های درمانی نوین، استفاده از ویروس‌های انکولیتیک به عنوان یک راهکار درمانی امیدوارکننده مطرح شده است. مطالعه حاضر به بررسی اثرات ضد سرطانی اکوویروس بر روی رده سلولی A549 پرداخته و نشان می‌دهد که این ویروس می‌تواند به طور معناداری تکثیر سلولی را کاهش و آپوپتوز را افزایش دهد. نتایج نشان‌دهنده افزایش تولید گونه‌های فعال اکسیژن و آزادسازی لاکتات دهیدروژناز نیز می‌باشد. با توجه به این یافته‌ها، اکوویروس به عنوان یک کاندید قوی برای درمان سرطان ریه پیشنهاد می‌شود و نیاز به تحقیقات بیشتر برای ارزیابی کارایی و ایمنی آن در شرایط بالینی احساس می‌شود. این رویکرد می‌تواند به توسعه استراتژی‌های درمانی جدید و بهبود نتایج بیماران مبتلا به سرطان ریه کمک کند. https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1001365_889a67e54147c406fc43b0d55659f345.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 27 ویژه نامه شماره 2 2026 03 11 Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy on Mental Well-Being and Optimism in War Veterans with Post-Traumatic Stress Disorder اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر بهزیستی ذهنی و خوشبینی جانبازان جنگ تحمیلی مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه 46 54 1001366 10.30491/jmm.2026.1001366 FA مهدی مرآتی فشی مرکز تحقیقات سلامت معنوی، پژوهشکده سبک زندگی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران سید مرتضی حسینی مرکز تحقیقات سلامت معنوی، پژوهشکده سبک زندگی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران Journal Article 2026 02 05 Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD) negatively affects the physical health, mental health, and psychological well-being of war veterans. Previous studies have also indicated a relationship between psychological well-being and PTSD. The present study aimed to determine the effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy (ACT) on mental well-being and optimism in war veterans with PTSD. This study employed a quasi-experimental pretest–posttest design with a control group. The population consisted of all war veterans diagnosed with PTSD who visited the Psychiatry Department of Shahid Zarei Hospital in Sari during the third quarter of 2017. From this population, 30 participants were selected using convenience sampling. Data were collected through the Structured Clinical Interview for DSM-IV (SCID-I) to confirm PTSD diagnoses, as well as the Mental Health Inventory (Cantrell, 1965) and the Optimism Questionnaire (Peterson et al., 1982). Questionnaire scores were analyzed using SPSS-23 software, and the effects of the intervention were evaluated through analysis of covariance (ANCOVA). The findings indicated that Acceptance and Commitment Therapy significantly improved mental well-being and optimism in war veterans with PTSD (P < 0.05). Based on these results, Acceptance and Commitment Therapy is effective in enhancing mental well-being and optimism among war veterans suffering from PTSD. اختلال استرس پس از سانحه بر سلامت جسمانی، روانی و بهزیستی ذهنی جانبازان پیامدهای منفی دارد. همچنین مطالعات قبلی حاکی از ارتباط بهزیستی ذهنی با استرس پس از سانحه است. هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر بهزیستی ذهنی و خوش­بینی جانبازان جنگ تحمیلی مبتلا به اختلال استرس پس ازسانحه بود.<strong> </strong>طرح این پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس آزمون با  گروه کنترل می باشد. جامعه پژوهش عبارت است از جانبازان مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه که در سه ماهه سوم سال 1396 که به بخش اعصاب و روان بیمارستان شهید زارع شهرستان ساری مراجعه کرده­اند، که از این بین تعداد 30 نفر به عنوان نمونه و به روش نمونه گیری دردسترس انتخاب شدند. برای گردآوری اطلاعات از مصاحبه ساختاریافته (SCID-I) و مصاحبه تشخیصی برای شناسایی مبتلایان به اختلال استرس پس از سانحه و همچنین از پرسشنامه­های بهزیستی ذهنی (کانتریل، 1965) و پرسشنامه خوش­بینی (پترسون و همکاران، 1982) استفاده شد. نمرات به دست آمده از پرسشنامه­ها بعد از نمره گذاری و تفسیر، توسط نرم­افزار SPSS-23 و با استفاده از روش آماری تحلیل کواریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته­ها نشان داد که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر بهزیستی ذهنی و خوش­بینی جانبازان جنگ تحمیلی مبتلا به اختلال استرس پس ازسانحه موثر بود. (05/0<em>P</em><) با توجه به نتایج به دست آمده درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد در افزایش بهزیستی ذهنی و خوش بینی جانبازان جنگ تحمیلی مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه موثر است. https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1001366_229ceb85102376b63eb7d6e34dd02c63.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 27 ویژه نامه شماره 2 2026 03 11 Safety and Efficacy of Ursodeoxycholic Acid (Colicry®) and Ursofarr® in Patients with Biliary Disorders and Fatty Liver Disease: A Phase IIa Double-Blind Randomized Clinical Trial ایمنی و اثربخشی دو داروی اورسوداکسی‌کولیک اسید (کولیکری®) و اورسوفار® در بیماران مبتلا به بیماری‌های صفراوی و کبد چرب: یک کارآزمایی بالینی تصادفی‌شده دوسوکور فاز IIa 55 58 1001367 10.30491/jmm.2026.1001367 FA محمد هیئت مرکز تحقیقات گوارش و کبد، پژوهشکده علوم بالینی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران محمد محمودیان مرکز تحقیقات گوارش و کبد، پژوهشکده علوم بالینی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران محمدعلی ابیضی مرکز تحقیقات گوارش و کبد، پژوهشکده علوم بالینی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران 0000-0003-4123-3268 Journal Article 2026 02 06 This Phase IIa clinical trial aimed to compare the safety and efficacy of two ursodeoxycholic acid formulations—Colicry® (an Iranian generic product) and Ursofarr® (the standard drug)—in patients with biliary disorders and non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD). A total of 73 patients were enrolled, of whom 55 completed the three-month treatment course. Results demonstrated that both medications improved liver function markers, with a statistically significant reduction in ALT levels in both groups (<em>P</em> = 0.001 and <em>P</em> = 0.004, respectively). No significant differences were observed between the two drugs regarding gastrointestinal, dermatologic, neurological, ocular, pulmonary, or renal adverse events. The findings indicate that Colicry® has comparable efficacy and safety to Ursofarr® and could serve as a cost-effective domestic alternative within the healthcare system. Nevertheless, larger and longer-term studies are necessary to confirm these results definitively. این مطالعه کارآزمایی بالینی فاز IIa با هدف مقایسه ایمنی و اثربخشی دو فرمولاسیون اورسودوکسی‌کولیک اسید شامل کولیکری^® (فرآورده جنریک ایرانی) و اورسوفار^® (داروی استاندارد) در بیماران مبتلا به بیماری‌های صفراوی و کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) انجام شد. در مجموع ۷۳ بیمار وارد مطالعه شدند و ۵۵ بیمار دوره درمانی سه‌ماهه را کامل کردند. نتایج نشان داد هر دو دارو منجر به بهبود نشانگرهای عملکرد کبدی شدند و کاهش ALT در هر دو گروه از نظر آماری معنادار بود 0/001=P و 0/004=P. همچنین هیچ تفاوت معناداری در بروز عوارض گوارشی، پوستی، عصبی، چشمی، ریوی و کلیوی بین دو دارو مشاهده نشد. مطالعه حاضر نشان می‌دهد کولیکری^® اثربخشی و ایمنی قابل‌قیاس با داروی اورسوفار^® داشته و می‌تواند به عنوان یک جایگزین مقرون‌به‌صرفه داخلی به نظام سلامت معرفی شود، هرچند انجام مطالعات بزرگ‌تر و طولانی‌تر برای تأیید قطعی ضروری است. https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1001367_40c1dbde30b92f6ccd7c6738266b1335.pdf