دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 7 4 2022 10 26 Effect of Cyclophosphamide and Sulfur Mustard on Cell Viability and the Role of Vitamin E اثر سولفور موستارد و سیکلوفسفامید بر بقاء سلولی درمحیط کشت و نقش پیش‌گیرانه ویتامین E 261 270 1000010 FA کاظم احمدی فاطمه عرب سلمانی Journal Article 2022 10 26 Introduction. Peritoneal macrophages live in tissue culture and in response to LPS and y-IFN produce nitric oxide (NO). After that, the number of viable cells might decrease because of depletion of culture media or substrate, production of inhibitory factors such as TGF-f3, and the toxicity of NO itself for the cells. Alkylating agents like cyclophosphamide and sulfur mustard have inhibitory effect on immune system and macrophage function.  The aim of this study was to evaluate the effect of vitamin E as an antioxidant on cell viability and NO release by peritoneal macrophages of Cyc/SM-tread mice. Material and Methods. Peritoneal cells were collected by inter peritoneal injection of 5 ml cold PBS. Cells were washed three times, counted and plated out at 1x105 cells in 96 well plates in 0.2 ml RPMI. Plates were incubated at 37°C with 5% CO2 for 2 hours. The nonadherent cells were removed by washing with warm PBS. Adherent cells were then cultured at above condition in phenol red free medium in the presence or absence of sulfur mustard, cyclophosphamide, and vitamin E. Cell viability was checked with trypan blue and nitrite was measured as an indicator of NO by Griess method. Results. In the absence of vitamin E, cyclophosphamide enhanced NO release by peritoneal macrophages. Vitamin E reduced cell death was induced by cyclophosphamide and SM. However, by increasing the concentrations of alkylating agent, vitamine E was less effective. Vitamine E also reduced NO release induced by cyclophosphamide and sulfur mustard. Treating the cells with 10 .ig/ml cyclophosphamide, resulted in NO release up to 520 nm while in the presence of vitamine E, it decreased to 410 nm (21.15% reduction, P < 0.05). Vitamin E inhibited No release by cyclophosphamide or sulfur mustard treated macrophages in all concentrations. However, in the presence of high concentrations of sulfur mustard, vitamin E was less effective. So, in the presence of 60 or 160 .im of sulfur mustard, the effect of vitamin E on NO release was not significant (P < 0.07). discussion. The enhancement of cell death in the presence of cyclophosphamide or sulfur mustard could be mediated by nitric oxide release. Vitamin E may enhance cell viability through NO reduction. مقدمه. ماکروفاژهای صفاقی موش در آزمایشگاه برای مدتی زنده می ‌ مانند. پس از آن تعداد سلول‌های زنده به‌دلیل کاهش محیط کشت، سوبسترا یا تولید فاکتورهای مهار کننده و اثر توکسیک نیتریک‌اکساید کاهش می‌یابد. عوامل آلکیله کننده نظیر سولفور موستارد و سیکلو فسفامید با توجه به‌غلظت مورد استفاده بر سیستم ایمنی و عملکرد ماکروفاژها اثر مهاری دارند. لذا ، هدف از این مطالعه تعیین اثر ویتامین E به‌عنوان یک آنتی‌اکسیدانت بر دوام بقاء سلول‌های ماکروفاژی در حضورسولفور موستارد و سیکلوفسفامید بود. مواد و روش کار. در این مطالعه ابتدا موش ‌ ها را بیهوش نموده و مقدار 5 میلی لیتر بافر فسفات نمکی ( PBS ) سرد را به‌داخل صفاق تزریق و پس از ماساژ، با کمک پیپت پاستور تعدادی از سلول‌های صفاقی جمع‌آوری گردید. سلول‌ها را سه بار شسته و پس از شمارش سوسپانسیون سلولی به تعداد لازم تهیه شد. تعداد 5 10 ´ 1 سلول در حجم 2/0 میلی ‌ لیتر محیط کشت کامل به هر چاهک پلیت 96 خانه اضافه شد. پلیت ‌ ها 2 ساعت در شرایط 37 درجه سانتی ‌ گراد و 5 درصد CO2 انکوبه شده و پس از آن به منظور حذف سلول‌های غیرماکروفاژی سه بار با PBS گرم شسته شدند. مجدداً به سلول‌ها، محیط کشت کامل حاوی لیپو‌پلی‌ساکارید ( =LPS 3) در حضور یا غیاب سیکلوفسفامید، سولفور موستارد و ویتامین E اضافه شد و در شرایط فوق ب ه‌ مدت 24 ساعت انکوبه شدند. دوام بقاء سلولی پس از مخلوط کردن با ترپن‌بلو شمارش شد. نیتریت به‌عنوان اندیکاتوری از نیتریک اکساید بروش گریس اندازه ‌ گیری شد. نتایج. نتایج نشان داد، مرگ سلولی با افزایش غلظت سیکلوفسفامید و یا سولفور موستارد افزایش می‌یابد (02/0 P < )، در حالی ‌ که در حضور ویتامین E تعداد سلول‌های مرده کاهش کمتری دارد (2/0 p < )، ویتامین E توانست با تمام غلظت ‌ های سیکلوفسفامید و سولفور موستارد در ایجاد مرگ سلولی مقابله کند ولی این مقابله در غلظت‌های بالای سولفور موستارد کمتر بود. ویتامین E همچنین باعث کاهش ترشح نیتریک اکساید در محیط کشت در حضور سیکلوفسفامید و سولفور موستارد شد. در حضور 10 میکروگرم سیکلو فسفامید مقدار نیتریت 520 نانو مول بوده در حالی‌که در حضور ویتامین E مقدار آن به 410 نانو مول(15/21) درصد کاهش یافته است (05/0 P < ). ویتامین E توانسته در مقابل تمام غلظت‌های سولفور موستارد مانع اثر افزایشی آن بر ترشح نیتریک اکساید شود. ولی با افزایش غلظت سولفور موستارد، اثر ویتامین E کاهش یافته است، ب ه‌ طوری‌که در غلظت 80 و 160 میکرو مول اثر ویتامین E معنی‌دار نبود (07/0 P < ). بحث. مرگ سلول‌های ماکروفاژی موش در مدت زمان انکوباسیون در محیط کشت در حضور سیکلوفسفامید و یا سولفور موستارد می ‌ تواند وابسته به ترشح نیتریک اکساید باشد. ویتامین E با کاهش ترشح نیتریک اکساید می‌تواند باعث افزایش بقاء سلول‌های ماکروفاژی وکاهش مرگ سلولی شود. https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1000010_88dc8d6ac31ea498b15977d083f3aeb4.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 7 4 2022 10 26 Assessment of the Protective Effect of Hexamethylene Tetramin on HF2FF Cell Line Exposed to Sulfur Mustard بررسی اثر محافظتی هگزامتیلن تترامین بر رده سلولیHF2FF تحت تاثیر سولفورموستارد 271 277 1000011 FA مهدی صابری علی بمان زارعی ژیلا پیرزاد لیلا گل منش حسین ایمانی غلامرضا پورحیدری زاده مهوش جعفری Journal Article 2022 10 26 Introduction. Sulfur mustard (HD) as a very dangerous chemical weapon has been used and probably will be used. In spite of widespread research over several decades, no satisfactory prophylactic or treatment regimen has evolved for HD. Material and Methods. In this study, the HF2FF cell line was used as a model of human fibroblastic skin cells to study the toxicity of HD and protective effect of HMT against HD. The viability of cells as an important evaluating parameter was determined by neutral red (NR) dye retention and gentian violet (GV) assays as indicates of cell viability. The ability of HMT to protect HF2FF cells against the effects of an LC5O challenge dose of HD was assessed at different situations. Results. Application of different concentrations of HD showed that in concentrations excess of 30 jilVi, the onset of HD toxicity is developed rapidly and the viability of cells declined rapidly and dose dependently. HD at concentration of 1000 1iM reduced the viability of cells about 70% and 80% after 5 mm and 1 h, respectively (control 100%). Whereas exposure to 30 1iM of HD even after 1 h declined cell viability only 18%. Dose response curve was used to determine the suitable concentration of HD in cell culture to induce 50% cell death (LC5O) as 180 p]V1 forl5 mm. The concentration of 10 1iIVl of HMT alone did not have any significant effect on cell viability. Pretreatment of cells with HMT before HD exposure could reduce cell death significantly up to 36%. Nonetheless, simultaneous application of HD and HMT was less effective and reduced cell death 23% and 28.5% using GV and NR assays, respectively. HMT post-treatment after HD exposure had no prominent effect to prevent cell death. Discussion. The results indicate that HMT can protect these cells against the toxic effect of HD, though it must be present at the time of HD challenge. Application of HMT after HD exposure probably cannot prevent cell death. To evaluate the efficacy of HMT for prevention of HD toxicity, in-vivo studies are warranted. HF2FF cells were found to be a valuable experimental model for studying the toxicity of HD, other skin damaging agents and screening of other compounds with potential therapeutic efficacy before in-vivo studies. مقدمه. سولفورموستارد ( HD )، ب ه‌ عنوان یک سلاح شیمیایی بسیار خطرناک همیشه مورد استفاده بوده است. علیرغم تحقیقات گسترده طی چندین دهه هنوز راه ‌ کار مناسبی برای پیشگیری یا درمان عوارض HD یافت نشده است. مواد و روش کار. در این مطالعه رده سلولی HF2FF به‌عنوان مدلی از سلول‌های فیبروبلاست پوست انسان برای بررسی اثرات سمی HD و اثر محافظتی هگزامتیلن تترامین ( HMT ) در مقابل HD مورد استفاده قرار گرفت. روش‌های رنگ‌آمیزی ویوله‌ژانسیان ( Gentiana violet = GV ) و قرمز خنثی ( Neutral Rd= NR ) برای تعیین میزان سلول‌های زنده (Viability) به‌عنوان معیار مهم ارزیابی به‌کار گرفته شدند. توانایی اثر محافظتی HMT در پیش‌گیری از اثر خردل ( Lethal concentration 5 0 = LC )، در حالات مختلف تعیین گردید. نتایج. استفاده از غلظت ‌ های مختلف HD نشان داد، با افزایش غلظت به بیش از ۳۰ میکرومولار اثرات سمی ب ه‌ سرعت در سلول ایجاد شده و میزان سلول‌های زنده، با افزایش غلظت HD ب ه‌ شدت کاهش می‌یابد. غلظت ۱۰۰۰ میکرومولار HD سبب کاهش سلول‌های زنده به میزان۷۰ درصد پس از ۵ دقیقه و ۸۰ درصد کاهش پس از یک‌ساعت گردید (کنترل100 درصد ). در حالی که غلظت ۳۰ میکرومولار HD حتی پس از یک‌ساعت در میزان سلول‌های زنده فقط ۱۸ درصد کاهش ایجاد نمود. با استفاده از منحنی دوز- جواب، غلظت مناسب HD در محیط کشت برای ایجاد ۵۰ درصد مرگ سلولی ( LC50 ) میزان 180 میکرومولار طی 15 دقیقه تعیین گردید. HMT با غلظت ۱۰ میکرومولار به ‌ت نهایی بر میزان سلول‌های زنده اثر معنی‌داری نداشت. پیش‌دریافت HMT قبل از HD در محیط کشت به‌طور معنی‌داری تا 36 درصد مرگ سلولی ناشی از خردل را کاهش داد، لیکن با مصرف همزمان HMT و HD کاهش مرگ سلولی ب ه‌ ترتیب با متدهای GV و NR ۲۳ درصد و 5/28 درصد بوده است. مصرف HMT پس از آلودگی با HD اثر برجسته ‌ ای در پیش‌گیری از مرگ و میر سلولی نداشت. بحث. نتایج فوق نشان می‌دهد که HMT می‌تواند سلول‌های فوق را در مقابل اثرات سمی HD محافظت نماید. هر چند HMT باید در زمان آلودگی با HD موجود باشد. مصرف HMT پس از تماس خردل با سلول ‌ ها تاثیری در پیشگیری از مرگ ‌و میر سلولی نخواهد داشت. مطالعات درون تنی ( In-vivo ) برای تعیین اثربخشی و کارآیی HMT در پیش‌گیری از سمیت ناشی از خردل پیشنهاد می‌گردد. مطالعه فوق نشان داد سلول‌های HF2FF مدل آزمایشگاهی ارزشمندی برای مطالعه سمیت HD و دیگر مواد آسیب رساننده به پوست و نیز بررسی سایر ترکیبات دارای کارآیی بالقوه درمانی قبل از آزمایشات درون تنی می‌باشند. https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1000011_c596d0e3375629cf2e0e404985651d7a.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 7 4 2022 10 26 Comparison of a Phenol and Menthol 1% Preparation Efficacy in Treatment of Chronic Itching Skin Lesions between Chemical Veterans due to Sulfur Mustard and Non-chemical Patients مقایسه اثر ترکیب یک‌درصد فنل و منتول در درمان ضایعات مزمن خارش دهنده پوستی مصدومین شیمیایی با سولفورموستارد و بیماران غیرشیمیایی 279 285 1000012 FA یونس پناهی سید مسعود داوودی حسین خلیلی غلامرضا پورحیدری مهدی بیگدلی محمدمهدی نقی‌زاده علی تاجیک Journal Article 2022 10 26 Introduction. Treatment of chronic skin lesions associated with pruritus is usually performed by oral antihistamines and topical corticosteroids, which may have some side effects. Phenol and menthol are drugs suggested for treatment of pruritus with established therapeutic effects in other disorders. Our objective was to evaluate the efficacy of a phenol menthol preparation in treatment of pruritus resulting from chronic skin lesions due to sulfur mustard in chemical veterans and to compare with that in non-chemical patients. Material and Methods. Current study is a double blind clinical trial. The mediation used was a 1% phenol and 1% menthol preparation, with base of eucerine and solvent of almond oil applied as a topical ointment. Our subjects consisted of 40 sulfur mustard chemical veterans and 40 non- chemical patients with itching chronic skin lesions who were treated for 6 weeks and followed up to 6 weeks. Results. The preparation resulted in 15% cure in chemical patients in comparison with 20% in non-chemical cases. Burn sensation in chemical veteran group decreased from 30% to 17.5%, while it had no effect on non-chemical group. Discussion. The 1% phenol and 1% menthol preparation was effective in treatment of pruritus in chemical veterans as well as non-chemical patients and also was effective as a moisturizer. However, its role in treatment of burn sensation and desquamation was different in two groups the first problem was improved in chemical veteran group and the latter in non-chemical patients.  مقدمه. برای درمان عوارض مزمن خارش‌ دهنده پوستی معمولا از آنتی‌هیستامین‌ها و کورتیکواستروئیدهای موضعی استفاده می‌شود که با برخی عوارض جانبی همراه است. ترکیبات فنل و منتول به‌عنوان جایگزین درمان‌های رایج مطرح شده‌اند و اثرات درمانی آن در بهبود ضایعات خارش‌ دهنده پوستی ثابت شده است. این پژوهش به بررسی کارآیی ترکیب فنل و منتول در درمان ضایعات مزمن پوستی خارش‌دار ناشی از سولفور موستارد در مصدومین شیمیایی و مقایسه آن با بیماران عادی می‌پردازد. مواد و روش کار. این مطالعه به‌صورت یک پژوهش تجربی مداخله‌ای از نوع کارآزمایی بالینی دوسوکور می‌باشد. ماده دارویی در این پژوهش ترکیبی شامل یک درصد فنل و یک درصد منتول بود که در حلال روغن بادام مخلوط شده و با پایه اوسرین به حجم رسانده شد و به‌صورت پماد موضعی مورد استفاده قرار گرفت. جامعه مورد بررسی، 40 نفر از مصدومین شیمیایی با سولفور موستارد در مقابل 40 نفر از بیماران عادی که ضایعات پوستی مزمن خارش دهنده داشتند تشکیل شده بود. شرکت کنندگان به‌مدت شش هفته مورد درمان قرار گرفتند و تا 5/1 ماه پس از آن پیگیری شدند. نتایج. استفاده از دارو باعث بهبود خارش 15 درصد بیماران شیمیایی و 20 درصد از بیماران غیرشیمیایی شده است. سوزش در گروه بیماران شیمیایی از 30 درصد قبل از درمان به 5/17 درصد کاهش یافته و در گروه بیماران غیرشیمیایی تغییر محسوسی نداشته است. خشکی پوست در گروه بیماران شیمیایی از 5/77 درصد به 5/37 درصد و در گروه بیماران غیرشیمیایی از 95 درصد به 20 درصد کاهش یافته است. بحث. استفاده از ترکیب یک درصد فنل و منتول به همان اندازه که در بهبود خارش بیماران عادی موثر بود موجب بهبود خارش جانبازان شیمیایی نیز شده و همچنین به‌میزان بسیار زیادی در مرطوب نمودن پوست موثر واقع شد. اما نقش این دارو در بهبود سوزش و پوسته‌ریزی در دو گروه تفاوت داشت. پوسته‌ریزی با استفاده از این دارو در گروه بیماران غیرشیمیایی و سوزش با استفاده از این دارو در بیماران شیمیایی کاهش یافت. https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1000012_a600ac94b6214b19bff07f96f09037d5.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 7 4 2022 10 26 Measurement Concentration of Vitamin A and C in Tear and Serum Samples of Chemical Casualties اندازه‌گیری غلظت ویتامین‌های A و C در نمونه‌های اشک و سرم مصدومین شیمیایی آلوده با گاز خردل 287 292 1000013 FA نوشین میرخشتی فاطمه قسامی خسرو جدیدی سیدعلی علوی فاطمه هادی‌زاده Journal Article 2022 10 26 Introduction. Ocular disorders are some of the most and important delayed complications of mustard gas that includes dry eye and some of keratopathies which may lead to blindness. Up to now, there was not any research about the pathophysiology of this problem. As for the role of oxidant/antioxidant balance system in many of ophthalmic disease, especially in dry eye and keratopathy, in this study, vitamin A and C, as antioxidant vitamins have been analyzed in the patients. Material and Methods. Vitamin C was quantities in tear and serum by Roe method. Vitamin A was determined by Bayfield method in tear. Assays were compared between the patients and normal controls. Results. Significant difference between vitamin C values in tear of cases and controls (Pvalue 0.017) and also between values in serum of two groups (P value=0.022) have seen. About vitamin A there was not any significant difference. Discussion. As for the specific importance of vitamin C for human antioxidant defense especially in eye, decrease of it disposes the eyes against free radicals from internal and environmental sources. Consequently, topical vitamin C may be efficient for the patients. مقدمه. عوارض چشمی یکی از شایع‌ترین عوارض دیررس مسمومیت با گاز خردل است که شامل خشکی چشم و گروهی از آسیب‌های قرنیه‌ای می‌باشند که به نابینائی بیمار ختم می‌شود. تاکنون در مورد فیزیوپاتولوژی این بیماری تحقیقی انجام نشده است. به‌دلیل دخالت سیستم اکسیدان/آنتی اکسیدان در انواع بیماری‌های چشمی و اختصاصاً خشکی‌چشم و بیماری‌های قرنیه‌ای، در این مطالعه به ارزیابی ویتامین‌های A و C به‌عنوان ویتامین‌های آنتی اکسیدان، در این مصدومین پرداخته شده است. مواد و روش کار. ویتامین C به‌روش Roe در نمونه اشک و سرم و ویتامین A به روش Bayfield در نمونه اشک مصدومین شیمیایی نسبت به گروه شاهد سنجیده شد. نتایج. تفاوت معنی‌دار بین دو گروه مصدومین و شاهد در مقادیر ویتامین C در اشک (017/0= P value ) و نیز مقادیر آن در سرم مشاهده شد (022 /0= P value)، ولی در مورد ویتامین A تفاوت معنی‌دار نبود. بحث. با توجه به نقش ویژه ویتامین C در دفاع آنتی‌اکسیدانی بدن بالاخص درچشم، کاهش آن به معنی آسیب‌پذیری چشم در مقابل عوامل داخلی و محیطی مولد رادیکال‌های آزاد می‌باشد. به این دلیل استفاده از اشکال موضعی ویتامین C برای این مصدومین می‌تواند مثمر ثمر باشد.  https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1000013_558b994c169b2e8705890262226561b4.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 7 4 2022 10 26 Evaluation of Effectiveness of Thyme C.W (Oral drop) on the Improvement of Respiratory Function of Patients with Chemical Bronchitis inKu rdistan بررسی تأثیر قطره آویشن بر وضعیت تنفسی مبتلایان به برونشیت شیمیایی 293 297 1000014 FA مصطفی بیات سیروس شهسواری Journal Article 2022 10 26 Introduction. Chemical bronchitis and its complications has remained since Iran-Iraq war. Since these complications such as: respiratory, cough, dyspnea, and superimposed bacterial and viral infections make the patient weak, this study was designed to evaluate the effectiveness of thyme C.W (oral drop 2%) on the improvement of respiratory function of patients with chemical bronchitis in Kurdistan. Material and Methods. This study is a double blind randomized clinical trial (RCT). The statistical population includes 60 known cases of mild chemical bronchitis in two groups (intervention and comparison), receiving routine medical drugs. They were selected randomly and visited four times at an interval of one month. Each time they were evaluated for clinical symptoms and signs and spirometery. The comparison group received placebo and previous drugs. The intervention group received thyme C.W (oral drop 2%) and previous drugs. Data analyses were through SPSS WiN 10 statistical software and with using statistical tests such as: Chi-squar test and wilcoxon signed ranked test. Results. Regarding the results of our study, using thyme C.W (oral drop 2%) has changed none of the clinical symptoms such as cough, sputum, dyspnea (according to what patient said), nor the signs (lung auscultation) [P>0/05] In this way, there is no significant statistical difference in comparison with the results of spirometery. [P>0/05] (The results of spirometery of each group compared with the other, in each visit and so on, the first spirometery compared with the second, third and forth.) Discussion. On the basis of our results from this study, thyme C.W (oral drop 2%) has produced no improvement on the respiratory function of patients with chemical bronchitis.  مقدمه. برونشیت شیمیایی و عوارض آن از دوران جنگ تحمیلی برجای مانده است. از آنجا که این عوارض باعث ایجاد اختلال در تنفس شده‌اند و سرفه، تنگی نفس و اضافه شدن انواع عفونت‌های باکتریا ی ی و ویروسی ناتوان کننده را به‌همراه دارند. لذا، به منظور پیش‌گیری و کنترل عوارض برونشیت شیمیایی هدف این مقاله بررسی قطره آویشن بر وضعیت تنفسی مبتلایان به برونشیت شیمیایی می‌باشد. مواد و روش کار. این مطالعه کارآزمایی بالینی دوسوکور می‌باشد. جامعه آماری شامل60 نفر از بیماران مبتلا به برونشیت شیمیایی خفیف می‌باشد که تحت درمان‌های طبی روتین برای برونشیت شیمیایی بودند و به‌صورت تصادفی بلوکی به دو گروه 30 نفره تقسیم شدند. در گروه مداخله ، علاوه بر درمان‌های روتین قطره آویشن و در گروه مقایسه ، دارو‌های روتین به علاوه دارو نما تجویز گردید. هر دو گروه در چهار نوبت به فواصل یک ماهه ویزیت شده و از نظر علا ی م بالینی، علا ی م فیزیکی و ا س پیرومتری بررسی شدند. نتایج. یافته‌های پژوهش نشان داد که مصرف قطره آویشن بر روی علا ی م بیماران شامل سرفه، خلط، تنگی نفس و مقادیر ا س پیرومتری تأثیری ندارد. بحث. به‌نظر می‌رسد که قطره افشرده آویشن در بهبود وضعیت بیماران تنفسی مبتلا به برونشیت شیمیایی تأثیری ندارد. https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1000014_97f8f04e125f0a0912f1a57a3d8281da.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 7 4 2022 10 26 The Six-year Study of Landmine Limb Injuries in the Mine Action Personnel in Baqiyatallah Hospital بررسی 6 ساله صدمات عضوی مصدومین گروه‌های مین‌روب سپاه در بیمارستان بقیه ا… الاعظم «عج» و راه‌های کاهش آسیب آن 299 303 1000015 FA اصغر اخوان مسعود ثقفی نیا Journal Article 2022 10 26 Introduction. One of the cases following multiple trauma after casualties in a military hospital is the injuries caued by mines, which happens in landmines following demining procedures most of the time and leads to rapid transfer from the scence. In spite of several treatments, such victims face severe complications. Material and Methods. In this descriptive research, injured victims of landmines who were transfered to Baqiyatallah hospital during the years 1376-1382 have been studied. Type of injuries, their severity and complications were recorded. The Result were extracted from questionnaire and analyzed by program. Results. In these six years, 34 injuried soldiers (25 Military Pasdar and 9 Soldiers) injuried by mines in the demining procedures and transfered to the emergency ward of the baqiyatallah hospital were investigated for the kead-torso and limb injuries and their complication. The aim of this study was evaluation of prevalence of injured organs in mine-sweeper group and ways to reduce numbers and severity of the injuries. Discussion. Most injuries were as follows according to their prevalance: eye, mandible, ear, limbs, abdomen, thorax, and vesseles. but the most severe injuries were related to eyes and then limbs amputation and face which is possible to reduce these consequences with proper management and equipment. SPSS مقدمه. موارد ارجاع مصدومین حوادث انفجاری ناشی از مین در مناطق جنگی به بیمارستان بقیه ا... الاعظم«عج» منجر به طراحی و اجرای این تحقیق شد. مواد و روش‌کار. در یک مطالعه گذشته‌نگر 6 ساله از سال 1376 تا 1382 مصدومین حوادث انفجاری مین گروه‌های تفحص که به بیمارستان بقیه ا... الاعظم«عج» ارجاع و بستری شده‌اند، از نظر صدمات عضوی و شدت عوارض مورد بررسی قرار گرفتند. سپس راه‌های عملی جلوگیری از آسیب‌های احتمالی حوادث انفجاری مین در گروه‌های تفحص مورد بررسی قرار گرفت و به منظور پیشگیری از آسیب‌های ناشی از آن راه‌کارهایی ارایه شد. نتایج. 34 مجروح با میانگین سنی 32 سال بعد از اقدامات اولیه درمانی در مکان سانحه در مدت 24 الی 48 ساعت به اورژانس بیمارستان بقیه ا... الاعظم ارجاع و بستری شدند. در این مطالعه 75 درصد مصدومین به صورت مولتی‌تروما و بیشترین آسیب عضوی ناحیه صورت، چشم‌ها بوده که جدی‌ترین آسیب آن نابینایی یا کم بینایی شدید می‌باشد. سپس سایر اندام‌ها که جدی‌ترین آسیب، قطع اندام فوقانی یا کم‌کاری شدید اندام تحتانی می‌باشد. بحث. بیشترین آسیب ناحیه صورت و صدمات چشمی آن که شایع‌ترین و جدی‌ترین آسیب عضوی مجروحین می‌باشد به‌علت ترکش‌های کوچک یا شن‌ریزه‌های حاصل از انفجار می‌باشد. پس از آن اندام‌های فوقانی به‌علت ترکش‌های اصلی و ماده منفجره می‌باشد و اندام‌های تحتانی به‌علت شعاع انفجاری دچار آسیب کمتری می‌باشند. طبق بررسی‌های به‌عمل آمده و وسایل حفاظتی موجود، استفاده از کلاه و ماسک صورت و محافظ دست‌ها می‌تواند فرد را در مقابل 240 گرم T.N.T در فاصله 30 سانتی‌متری محافظت کند و شاهد آسیب‌های جدی چشم‌ها و اندام‌های فوقانی نخواهیم بود. لذا، بایستی دو اصل سرلوحه کار گروه تفحص در میدان مین باشد:‌ یکی اجتناب از قرارگرفتن در موقعیت انفجاری و دوم استفاده از وسایل حفاظت کننده صورت و اندام‌های فوقانی. https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1000015_0160b06c9ac3190b52fd63933f009376.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 7 4 2022 10 26 Frequency of Attempt to Suicide in Psychiatric Ward of Baqiyatallah Hospital بررسی اقدام به خودکشی در بیماران بستری شده در بخش اعصاب و روان بیمارستان بقیه ا… الاعظم«عج» از 1380 تا 1382 305 312 1000016 FA غلامرضا کرمی ماندانا امیری جواد عاملی کاظم قدوسی علیرضا سعادت محمد سجادی سیما نوحی Journal Article 2022 10 26 Introduction. Suicide is considered as an important individual and social disorder. The aim of this study was to evaluate the frequency of attempt to suicide in psychiatric ward of Baqiyatallah Hospital from April 2001 to September 2003. Discussion. Frequency of attempt to suicide was higher in war-injured patients (especially those who had blast injury), a history of psychiatric ward admission, and those who used psychiatric medicine. In addition, attempt to suicide was higher in patient who were young, single, military, less educated, without familial support, and also those who had antisocial behavior especially opium abuse. The most frequent psychiatric co-morbidities were depression and epilepsy. Material and Methods. In a retrospective descriptive study, we collected data of 83 patients who had been admitted because of attempt to suicide. Results. From the 2027 patients admitted during this period, 83 patients (4.1%) had a history of attempt to suicide. This percentage in females was 4.7% and in males 3.1%. The most common age for suicide was 20.  مقدمه. خودکشی یکی از معضلات اجتماعی است که امروزه با توجه به پیچیده‌تر شدن تعاملات و ارتباطات در بیشتر جوامع رو به افزایش است. افزایش نرخ خودکشی نزد گروه‌ها، اقشار و طبقات اجتماعی مختلف نگرانی فزاینده‌ای را برای جوامع امروز به‌وجود آورده است. بررسی اقدام به خودکشی که به‌عنوان یک ناهنجاری فردی و معضل اجتماعی مطرح می‌باشد، با تمرکز بر برخی ویژگی‌های فردی و شغلی مهم به‌نظر می‌رسد. مواد و روش‌ کار. در این مطالعه هدف کلی، بررسی شیوع اقدام به خودکشی در بیمارانی بود که طی فروردین ماه 1380 تا پایان شهریور ماه 1382 در بخش اعصاب و روان بیمارستان بقیه ا...«عج» بستری شده بودند. مطالعه به‌روش گذشته‌نگر از نوع توصیفی مقطعی بود و پرونده 83 بیمار اقدام کننده به خودکشی از نظر مشخصات فردی، سوابق نظامی‌گری، سوابق بستری و اطلاعات مربوط به خودکشی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج. نتایج نشان داد که از کل بیماران بستری شده (2027 نفر) طی این مدت، تعداد 83 نفر (1/4 درصد) اقدام به خودکشی داشتند که شیوع آن در بین زنان و مردان بستری شده به‌ترتیب 7/4 درصد و 1/3 درصد بود، ولی این اختلاف معنی‌دار نبود. شایع‌ترین سن خودکشی در مردان 24 و در زنان 26 سالگی بود. همچنین بیمارانی که مجروحیت جنگی به‌خصوص اعصاب و روان، سابقه بستری در بخش روانپزشکی و مصرف داروهای روانپزشکی داشتند، بیشتر اقدام به خودکشی داشتند. اقدام به خودکشی در افراد جوان (25- 15 سال)، مجرد، شاغل در امور نظامی، با سطح تحصیلات راهنمایی، عدم برخورداری از حمایت‌های خانوادگی و دارای سابقه مثبت ازنظر رفتارهای ضداجتماعی به‌خصوص مصرف مواد مخدر بیشتر بود. همچنین شایع‌ترین اختلال روانپزشکی و طبی همراه، به‌ترتیب افسردگی و صرع بود. بحث. نتایج این مطالعه با نتایج مطالعات اپیدمیولوژیک در زمینه اقدام به خودکشی تقریبا همسان بود. بنابراین کنترل عوامل موثر بر خودکشی مطابق با آنچه که این دسته از مطالعات نشان می‌دهند همزمان با در نظر گرفتن شرایط سخت حرفه نظامی‌گری حایز اهمیت می‌باشد. بکارگیری آموزش و تدابیر خاص مراقبتی ضروری به‌نظر می‌رسد.  https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1000016_4c92e170d050880edbae03ffbb9d3b21.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 7 4 2022 10 26 Health Related Quality of Life in Subjects with Chronic Bronchiolitis Obliterans due to Chemical Warfare Agents کیفیت زندگی مرتبط با سلامت در مبتلایان به برونشیولیت ناشی از مواجهۀ شیمیایی 313 320 1000017 FA سیدعباس تولایی شروین آثاری مهدی حبیبی مهدی عزیزآبادیفراهانی یونس پناهی فرشید علاءالدینی مصطفی قانعی غلامرضا کرمی Journal Article 2022 10 26 Introduction. Health related quality of life has been reported to be deteriorating in subj ects with post-lung transplantation Bronchiolitis Obliterans (BO). However, there are few data about health related quality of life in BO due to exposure to chemical warfare agents (CWA). Current study aimed to assess the health related quality of life in BO after exposure to chemical warfare agents. Material and Methods. In this observational study, 383 subjects with BO due to exposure to CWA were selected in years 2004 and 2005 from patients of respiratory clinic in Baqyiatallah hospital. Demographic data and comorbidities were also registered. All subjects filled Results. Mean (SD) scores of symptoms, activity, impact and total score were 68.07 (16.28), 67.38 (19.53), 47.02 (21.57), and 56.68 (17.42), respectively. There was a significant correlation between SGRQ subscales and job (p < o.o5). />(p>O.O5). Higher scores of SGRQ subscales and total SGRQ scores were correlated with suffering from dermatologic disease, ophthalmologic disease, mental health disorder, history of psychiatric medication use and history of admission in psychiatric ward (p < /font>St George’s Respiratory Questionnaire (SGRQ). Discussion. Current study showed a low health related quality of life in subjects with BO due to CWA exposure. Symptoms and activity are the most profound affected items of SGRQ in these subjects. Obstructive pattern of spirometry is not obligatory for low quality of life. This highlights attention while most of these subjects have normal spirometric findings. An appropriate treatment, and health care availability may improve health related quality of life of these patients. The collaboration of pulmonologists, dermatologists, ophtalmologists and psychiatrists is needed for this goal.  مقدمه. افت کیفیت زندگی مرتبط با سلامت در مبتلایان به برونشیولیت متعاقب پیوند ریه گزارش شده است. با این وجود، از کیفیت زندگی مرتبط با سلامت مبتلایان به برونشیولیت ناشی از مواجهه با عوامل شیمیایی اطلاعات زیادی منتشر نشده است. مطالعه حاضر با هدف توصیف کیفیت زندگی مبتلایان به برونشیولیت ناشی از مواجهات شیمیایی و همچنین بررسی ارتباط آن با برخی متغیرها انجام شد. مواد و روش کار. در مطالعه مشاهده ‌ ای- مقطعی حاضر، 383 بیمار مبتلا به برونشیولیت ناشی از مواجهه با عوامل شیمیایی به صورت در دسترس از بین مراجعین به درمانگاه ریه بیمارستان بقیه ‌ا... در سال ‌ های 1383 و 1384 انتخاب شدند. از تمامی بیماران یک چک لیست شامل متغیر‌های دموگرافیک و مرتبط با جانبازی تکمیل گردید. تمامی بیماران پرسشنامه کیفیت زندگی مرتبط با سلامت سنت جورج ( SGRQ ) را نیز تکمیل کردند. نتایج. میانگین (انحراف معیار) نمرات زیر مقیاس‌های علایم، فعالیت، تاثیر بیماری و نمره کلی پرسشنامه به ترتیب برابر (28/16) 07/68، (53/19)38/67 ، (57/21) 02/47 و (42/17) 68/56 بود. ارتباط معنی‌دار آماری بین زیر مقیاس‌های پرسشنامه و شغل مشاهده شد (05/0 p < ). ارتباط معنی‌دار آماری بین نمره کلی پرسشنامه و همچنین زیر مقیاس‌های علایم و تاثیر بیماری با سطح تحصیلات مشاهده شد (05/0 p < ). ابتلای همزمان به‌بیماری‌های پوست، چشم، روانپزشکی، سابقه مصرف داروی روانپزشکی و سابقه بستری در بخش روانپزشکی با کیفیت زندگی نامطلوب‌تر همراه بود (05/0 p < ). ارتباط معنی‌داری بین کیفیت زندگی و سن، فاصله زمانی بین مطالعه و مواجهه شیمیایی و درصد جانبازی مشاهده نشد (05/0 P> ). بحث. مطالعه حاضر، افت کیفیت زندگی مرتبط با سلامت مبتلایان به برونشیولیت ناشی از مواجهات شیمیایی را نشان داد. براساس این مطالعه، این بیماران دچار علایم شدید ریوی می‌باشند و فعالیت ایشان دستخوش تغییرات قابل توجه شده است و افت کیفیت زندگی، محدود به افراد دارای نمای انسدادی در اسپیرومتری نمی‌باشد. درمان موثر علایم ریوی و همچنین تسهیل دسترسی بیماران به امکانات بهداشتی درمانی احتمالاً خواهد توانست ارتقای کیفیت زندگی مرتبط با سلامت را برای این دسته از بیماران به‌دنبال داشته باشد. همکاری متخصصین رشته‌های مختلف طب، شامل رشته‌های ریه، پوست، چشم و روانپزشکان در این زمینه ضروری به‌نظر می‌رسد.  https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1000017_8e614ef2caacb5801c21e281956f8bf4.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 7 4 2022 10 26 Use of Solar Radiation in Disinfection of Drinking Water for Non-Urban Areas استفاده از نور خورشید جهت گندزدایی آب آشامیدنی برای مناطق غیرشهری 331 336 1000018 FA امیرحسین محوی فروغ واعظی محمود علی‌محمدی علی مهرابی توانا Journal Article 2022 10 26 Introduction. The solar disinfection of water (SODIS) is a simple technique used to destroy pathogenic microorganisms and so to improve microbiological quality of drinking water. SODTS is ideal for treating small quantities of water. In this way, transparent plastic bottles are filled with contaminated water and then are exposed to sunlight for at least one hour.If bottles are made from transparent material, sunlight disinfects water to meet drinking standards through two mechanisms: polychromatic radiation and increased water temperature. If water temperature rises above 50°C, the process is 3 times faster. Material and Methods. Two types of locally available plastic bottles with UV transmittance values of 0.1 and 0.8 percent were selected as possible containers, and used in disinfection process of a surface polluted water according to WHO guidelines about SODIS. Examination of microbiological quality of all water samples has been performed by determination of fecal coliform group (5-tube fermentation technique) according to the procedure outlined in Standard Methods. Results. Results indicate that SODIS is also possible if available plastic bottles with less transparency are used instead of standard bottles. According to our results about 99.9% disinfection of water (up to 3 log reduction in fecal coliforms) is possible in 39.6°C, if about 6 hours solar radiation of water in such bottles would be accomplished. It should be noted that these available bottles are relatively transparent to other portions of the UV light spectrum. Discussion. SODIS which is recommended for use in non-urban areas is often subject to difficulties because PET bottles with high light transparency characteristics are not always available. On the basis of this study, it becomes quite sure that even by using other bottles with less transparency to UV light, SODIS objectives are also attainable, provided that the temperature of water rises to about 40°C. Accordingly, use of these local containers may have enough justification for SODIS process in many non-urban areas of our country in warm seasons. مقدمه. فرآیند گندزدایی آب با نور خورشید ( SODIS ) تکنیک ساده‌ای جهت بهبود کیفیت میکروبیولوژیکی آب آشامیدنی است که با بهره گرفتن از اشعه خورشید برای تخریب میکروارگانی س م ‌ های بیماری‌زا از ایجاد بیماری‌های ناشی از آب جلوگیری می‌کن د. این تکنیک برای تصفیه میزان‌های کم آب مناسب می‌باشد . برای این کار ب طری‌های شفاف پلاستیکی را با آب آلوده پر کرده و به مدت حداقل یک ساعت در معرض نور خورشید قرار می‌دهند . چنانچه جنس ظرف شفاف باشد از طریق دو مکانی س م پرتوتابی با امواج پلی ‌ کروماتیک و افزایش دما گندزدایی آب را تا تامین استانداردهای شرب به انجام می‌رساند. البته ا گر دمای آب از 50 درجه بالاتر رود فرآیند گندزدایی سه مرتبه سریع‌تر انجام خواهد شد . مواد و روش‌کار. دو نمونه ظرف پلاستیکی با درصد عبور نور فرابنفش برابر 1/0 و 8/0 درصد برای تحقیق انتخاب شد و مطابق دستورالعمل سازمان بهداشت جهانی در روش SODIS ، گندزدایی یک نمونه آب آلوده سطحی به‌کار گرفته شد. بررسی کیفیت میکروبیولوژی آب قبل و بعد از قرار گرفتن در تابش مستقیم آفتاب از طریق تست تخمیر چند لوله‌ای (5 لوله ‌ ای) بررسی کلی فرم‌های مدفوعی مطابق با دستورالعمل کتاب روش‌های استاندارد بوده است. نتایج. انجام گندزدایی آب ‌ های آلوده در صورت استفاده از ظروف پلاستیکی قابل دسترس که نسبت به نور فرابنفش (نور 254 نانومتر) تقریبا غیرشفاف هستند طی 6 ساعت تماس در دمای 5/39 درجه سانتی‌گراد تا حدود 9/99 درصد (سه لگاریتم ) امکان‌پذیر می‌باشد. این ظروف البته نسبت به عبور امواج با طول موج‌های بالاتر فرابنفش نسبتاً شفاف محسوب می‌شوند. بحث. اجرای تکنیک ساده و کم‌خرج SODIS که به‌علت مشکلات عدیده اتخاذ روش‌های گندزدایی و سرعت عملکرد در مناطق غیرشهری پیشنهاد شده است، خود به‌علت نیاز به ظروف PET که دارای شفافیت زیاد باشند، گاه مسئله‌آفرین می‌باشد. با توجه به نتایج تحقیق حاضر می‌توان اطمینان داد که با به‌کارگیری سایر ظروف پلاستیکی که نسبتاً شفاف باشند، مشروط بر این‌که دمای آب حدود 40 درجه سانتی‌گراد باشد نیز اهداف SODIS قابل حصول می‌باشد. بدین ترتیب به‌کارگیری این ظروف که در همه مکان‌ها قابل دسترس هستند در فصول گرم سال در کشور قابل توجیه خواهد بود.  https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1000018_a33a6ba45370c624f08444b79e1d01f0.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 7 4 2022 10 26 Frequency of Gastroenteritis during the First Month after Barn Earthquake in 2004 بررسی فراوانی عفونت روده‌ای تا یک ماه بعد از زلزله بم در سال 1382 337 341 1000019 FA غلامعلی قربانی نعمت اله جنیدی علی مهرابی توانا سهیل طالبی حسین Journal Article 2022 10 26 Introduction. Iran is a country with frequent earthquakes. More than 90% of Barn was destroyed with nearly 35000 casulties in a recent earthquake with 6.8 degrees in Riechter scale. Disaster can cause outbreak of infectious diseases and gastroenteritis. Material and Methods. This evaluation was done one rnonth after earthquake of Barn city in Iran. This is a descriptive study in ternporary health center of Barn. Results. Frequency of diarrhea was 738 cases (82 per 10/000 person). Watery diarrhea was seen in 676 cases and bloody diarrhea in 62 cases, too. Cholera infection was not seen in Barn earthquake. During this study rnicrobiology diagnosis was not done for patients with diarrhea. Discussion.preparing safe water supply irnrnediately after disaster and should set up portable laboratories in order for rapid detection of infectious diseases for future disasters. اهداف. ایران یک کشور زلزله ‌ خیز می‌باشد ، زلزله اخیر بم 90 درصد تخریب و حدود 35000 کشته برجای گذاشت . با توجه به اهمیت عفونت‌های روده‌ای بعد از زلزله این مطالعه انجام گرفت . روش ها. این بررسی یک مطالعه توصیفی از نوع Descriptive study است که در منطقه زلزله‌زده بم انجام شد و آمار بیماران مبتلا به عفونت‌های روده‌ای از پرونده‌های مراکز درمانی منطقه، مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها. عفونت‌های روده ‌ ای بعد از عفونت‌های تنفسی یکی از شایع‌ترین علل بیماری‌های عفونی بود. درطی این مطالعه 738 نفر به‌علت عفونت گوارشی بررسی شدند . بروز عفونت‌های روده‌ای 82 نفر به ازای هر ده هزار نفر جمعیت در طی یک ماه بود. 676 نفر از افراد به اسهال آبکی و 62 نفر به اسهال خونی مبتلا شده بودند . هیچ مورد ی از ابتلا به وبا گزارش نشد. نتیجه گیری. با توجه به این‌که در مواقع بحران تامین آب و غذای بهداشتـی سالم با مشکل مواجه می‌شود و زمینه برای شیوع عفونت‌های گوارشی مساعد می‌گردد. درچنین شرا ی طی توصیه می‌شود ، جهت تأمین آب آشامیدنی سالم و غذای بهداشتی هرچه سریع‌تر بعد از بحران اقدام شود و به فکر تهیه آزمایشگاه‌های سیّار تشخیص سریع عفونت‌های رود‌ ه‌‌ ای باشند تا بعد از بحران بتوان اپیدمی بیماری‌های عفونی را سریعاً تشخیص و پیشگیری نمود. https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1000019_bb7ac543f4b1ebde6aebe02e96aa2ba6.pdf

دانشگاه علوم پزشکی بقیه ­الله (عج) طب نظامی 1735-1537 7 4 2022 10 26 Risk Factors of Hepatitis C Infection among Household Contacts in Zahedan عوامل خطرساز در خویشاوندان افراد مبتلا به هپاتیت C در شهر زاهدان 343 348 1000020 FA رویا علوی نائینی بتول شریفی مود ملیحه متانت شاهرخ ایزدی علیرضا طباطبایی مرتضی ایزدی اسماعیل صانعی مقدم سهیلا خسروی سیدرضا حسینی دوست Journal Article 2022 10 26 Introduction. The estimated number of HCV infected people is 170 million in the world. Complete recovery is rarely seen in hepatitis C patients and progression to chronic disease is almost always a rule. Lack of passive and active immunization makes preventive measures less practical in this situation. Material andMethods. We conducted a matched case-control study in which the risk factors of hepatitis C infection among household contacts were analyzed in Zahedan. Two hundred (41 index cases and 159 family members) were evaluated according to the risk factors including: history of blood transfusion, intravenous drug abuse, unsafe sex, tattooing, surgery and gastrointestinal endoscopies. Results. Forty-six patients (41 index cases and 5 family members) were HCVAb positive in whom 38 (82.6%) were males and 8 (17.4%) were females whereas half the seronegative cases were males (P < 0.000). Other risk factors including history of blood transfusion, intravenous drug abuse, unsafe sex, tattooing and surgery were statistically significant in both groups (P < 0.05). There was not a significant difference between marital status and hepatitis C. Discussion. Since prevention measures in hepatitis C are more important than treatment, awareness of risk factors by global instruction is recommended.  مقدمه. در سراسر دنیا حدود 170 میلیون نفر آلوده به ویروس هپاتیت C می‌باشند. بهبودی از این بیماری به‌ندرت روی می‌دهد و غالبا بیماری به سمت ازمان پیش می‌رود. این عفونت برخلاف هپاتیت‌های A و B ایمونیزاسیون اکتیو و پاسیو ندارد. لذا پیش‌گیری از آن منوط به شناسایی عوامل خطر می‌باشد . مواد و روش کار. به منظور تعیین عوامل خطرساز خویشاوندان افراد مبتلا به هپاتیت C مطالعه مورد- شاهدی جور شده در 159 نفر از افراد خانواده‌ی 41 مورد (Index Case) که به سازمان انتقال خون زاهدان مراجعه کردند انجام شد. پرسش نامه‌ای شامل کلیه مشخصات فردی و عوامل خطر مثل سوابق تزریق خون یا فرآورده‌های خونی، اعتیاد تزریقی، تماس جنسی مشکوک، عمل جراحی، خالکوبی و آندوسکوپی تکمیل گردید . نتایج. از کل افراد مورد مطالعه، 154 نفر HCVAb- و 46 نفر HCVAb+ بودند. از میان موارد سرولوژی مثبت، 41 نفر، مورد ( Index Case) و 5 نفر نسبت فامیلی با فرد شاخص داشتند. میانگین سنی 46 فرد HCVAb+ ، 4/14 ± 6/34 سال با حداقل سن 8 و حداکثر سن 72 سال بود. بیماری در مردان شایع‌تر بود. اختلاف آماری معنی‌داری بین سوابق تزریق خون یا فرآورده‌های خونی، اعتیاد تزریقی، تماس جنسی مشکوک، عمل جراحی، خالکوبی و هپاتیت C دیده شد (05/0 P < ). بین وضعیت تاهل و بیماری هپاتیت C اختلاف آماری معنی‌داری دیده نشد . بحث. از آنجایی‌که پیشگیری مهم‌تر از درمان است و با توجه به این‌که ویروس هپاتیت C واکسن و ایمونوگلوبولین ندارد و همچنین درمان‌هایی که تا به حال در دسترس است موثر و علاج‌پذیر نبوده و دارای هزینه بالا و عوارض جانبی قابل توجهی هستند، آگاهی از عوامل خطر در ارتباط با انتقال بیماری از راه آموزش همگانی توصیه می‌گردد .  https://militarymedj.bmsu.ac.ir/article_1000020_b46fcf9dcd2b3c01030182e2328df344.pdf